Bu Hafta Sosyal’de: 5-6-7-8. Sınıf Haftalık Konular ve Yazılı Takvimi

Bu sayfa kimin için?

Öğrenci: Bu hafta derste hangi konuyu işlediğini, neyi öğrenmen gerektiğini görürsün; üç soruluk mini testle kendini dener, yazılıya kaç gün kaldığını ve hangi konuların gireceğini öğrenirsin.
Veli: Çocuğunuzun bu hafta ne öğrendiğini sade bir dille okursunuz; bilmesi gereken kavramları, akşam sohbetinde sorabileceğiniz cevaplı soruları ve on beş dakikalık bir aile etkinliğini bulursunuz. Ders günlerinizi ve saati seçip telefonunuzun takvimine akşam hatırlatması ekleyebilirsiniz.
Konular öğretmenin kullandığı yıllık plan ve çalışma takvimiyle aynıdır; tatil haftaları kendiliğinden atlanır. Okulunuzun planı birkaç gün ileride ya da geride olabilir; önceki ve sonraki haftaya oklarla geçebilirsiniz.

2026-2027 haftalık konu takvimi

Haftalar 2026-2027 öğretim yılı çalışma takvimine göredir; yazılı haftaları ve tatiller işaretlidir. Sınıfı açarak bütün yılın konularını görebilirsiniz.

5. sınıf Sosyal Bilgiler — haftalık konular

Hafta	Konu	Çıktı
Birlikte Yaşamak
1. hafta14 – 18 Eylül	Gruplar ve Roller	5.1.1
2. hafta21 – 25 Eylül	Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama Kültürü	5.1.2
3. hafta28 Eylül – 2 Ekim	Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama Kültürü	5.1.2
4. hafta5 – 9 Ekim	Yardımlaşma ve Dayanışma Faaliyetlerinin Toplumsal Birliğe Etkisi	5.1.3
5. hafta12 – 16 Ekim	Yardımlaşma ve Dayanışma Faaliyetlerinin Toplumsal Birliğe Etkisi	5.1.3
6. hafta19 – 23 Ekim	Yardımlaşma ve Dayanışma Faaliyetlerinin Toplumsal Birliğe Etkisi · Yaşadığı İlin Göreceli Konumu	5.1.3, 5.2.1
Evimiz Dünya
7. hafta26 – 30 Ekim	Yaşadığı İlin Göreceli Konumu	5.2.1
8. hafta Yazılı2 – 6 Kasım	Yaşadığı İlde Doğal ve Beşerî Çevredeki Değişim	5.2.2
9. hafta9 – 13 Kasım	Yaşadığı İlde Doğal ve Beşerî Çevredeki Değişim	5.2.2
16 – 20 Kasım	1. Dönem Ara Tatili
10. hafta23 – 27 Kasım	Yaşadığı İlde Meydana Gelebilecek Afetlerin Etkileri	5.2.3
11. hafta30 Kasım – 4 Aralık	Yaşadığı İlde Meydana Gelebilecek Afetlerin Etkileri	5.2.3
12. hafta7 – 11 Aralık	Ülkemize Kara Sınırı Olan Komşu Devletler	5.2.4
13. hafta14 – 18 Aralık	Ülkemize Kara Sınırı Olan Komşu Devletler	5.2.4
Ortak Mirasımız
14. hafta21 – 25 Aralık	Ortak Miras Ögeleri	5.3.1
15. hafta28 Aralık – 1 Ocak	Ortak Miras Ögeleri	5.3.1
16. hafta Yazılı4 – 8 Ocak	Anadolu’nun İlk Yerleşim Yerlerinde Sosyal Hayat	5.3.2
17. hafta11 – 15 Ocak	Anadolu’nun İlk Yerleşim Yerlerinde Sosyal Hayat	5.3.2
18. hafta18 – 22 Ocak	Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Ortak Mirasa Katkıları	5.3.3
25 – 29 Ocak	Yarıyıl Tatili
1 – 5 Şubat	Yarıyıl Tatili
19. hafta8 – 12 Şubat	Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Ortak Mirasa Katkıları	5.3.3
20. hafta15 – 19 Şubat	Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Ortak Mirasa Katkıları · Demokrasi ve Cumhuriyet Kavramının Temel Nitelikleri	5.3.3, 5.4.1
Yaşayan Demokrasimiz
21. hafta22 – 26 Şubat	Etkin Vatandaşın Özellikleri ve Önemi	5.4.2
22. hafta1 – 5 Mart	Etkin Vatandaşın Özellikleri ve Önemi	5.4.2
8 – 12 Mart	2. Dönem Ara Tatili (Ramazan Bayramı)
23. hafta15 – 19 Mart	Etkin Vatandaşın Özellikleri ve Önemi	5.4.2
24. hafta22 – 26 Mart	Temel Haklar ve Sorumlulukların Önemi	5.4.3
25. hafta Yazılı29 Mart – 2 Nisan	Temel Haklar ve Sorumlulukların Önemi	5.4.3
26. hafta5 – 9 Nisan	İhtiyaç Durumunda veya Sorunların Çözümünde Başvurulabilecek Kurumlar	5.4.4
27. hafta12 – 16 Nisan	İhtiyaç Durumunda veya Sorunların Çözümünde Başvurulabilecek Kurumlar	5.4.4
28. hafta19 – 23 Nisan	İhtiyaç Durumunda veya Sorunların Çözümünde Başvurulabilecek Kurumlar · Kaynakların Verimli Kullanımı	5.4.4, 5.5.1
Hayatımızdaki Ekonomi
29. hafta26 – 30 Nisan	Kaynakların Verimli Kullanımı	5.5.1
30. hafta3 – 7 Mayıs	Bütçe Oluşturma	5.5.2
31. hafta10 – 14 Mayıs	Bütçe Oluşturma	5.5.2
32. hafta17 – 21 Mayıs	Yaşadığım İldeki Ekonomik Faaliyetler	5.5.3
33. hafta24 – 28 Mayıs	Yaşadığım İldeki Ekonomik Faaliyetler	5.5.3
34. hafta31 Mayıs – 4 Haziran	Yaşadığım İldeki Ekonomik Faaliyetler	5.5.3
Teknoloji ve Sosyal Bilimler
35. hafta Yazılı7 – 11 Haziran	Teknolojik Gelişmelerin Toplum Hayatına Etkileri	5.6.1
36. hafta14 – 18 Haziran	Teknolojik Ürünlerin Bilinçli Kullanımı	5.6.2

5. sınıf velileri için: konular ve evde sorulacak sorular

5.1.1 Gruplar ve Roller: Ailesi, sınıfı, takımı, arkadaş grubu gibi dâhil olduğu grupları ve her grupta üstlendiği rolleri (evlat, kardeş, öğrenci, kaptan…) tanıyor; bir kişinin aynı anda birçok grupta farklı roller taşıyabileceğini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Grup
Ortak bir amaç ya da bağ etrafında bir araya gelen insanlar: aile, sınıf, takım, komşular.
Rol
Kişinin bir grupta üstlendiği görev ve konum: annenin evladı, takımın kaptanı, sınıfın başkanı.
Sorumluluk
Rolün gerektirdiği, yerine getirilmesi beklenen davranışlar.
1. Bugün kaç farklı grubun içindeydin? Say bakalım. Cevap: Aile, sınıf, okul, arkadaş grubu, varsa spor takımı ya da kurs; çoğu çocuk günde 4-5 grupta yer alır.
2. Evdeki rolünle okuldaki rolün aynı mı? Cevap: Hayır. Evde evlat ve kardeş, okulda öğrenci ve sınıf arkadaşıdır. Her rolün sorumluluğu farklıdır.
3. Bir insan aynı anda birden fazla role sahip olabilir mi? Bir örnek ver. Cevap: Evet. Baban hem bir evlat, hem bir baba, hem de iş yerinde bir çalışandır.
4. Sınıf başkanının görevleri neler? Cevap: Sınıfı temsil etmek, arkadaşlarının isteklerini öğretmene iletmek, düzene yardım etmek.
5.1.2 Kültürel Özelliklere Saygı ve Birlikte Yaşama Kültürü: Farklı yörelerin yemek, giyim, müzik, düğün ve bayram geleneklerine saygı duymanın bir arada yaşamayı nasıl kolaylaştırdığını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kültür
Bir toplumun yaşayış biçimi: dili, yemekleri, giyimi, gelenekleri, sanatı.
Kültürel özellik
Bir yöreye ya da topluluğa özgü gelenek, yemek, müzik, el sanatı gibi unsurlar.
Hoşgörü
Farklı düşünce ve yaşayışlara anlayışla, saygıyla yaklaşmak.
1. Kültür ne demek, bir örnek verir misin? Cevap: Bir toplumun yaşayış biçimi. Yemeklerimiz, türkülerimiz, bayramda el öpmek kültürümüzün parçasıdır.
2. Sınıfında başka şehirlerden gelen arkadaşın var mı? Bizden farklı bir geleneğini biliyor musun? Cevap: İyi bir cevap bir farklılık söyler ve onu yadırgamadan anlatır (ör. düğünlerde farklı oyunlar, farklı bayram yemekleri).
3. Farklı geleneklere saygı duymak neden önemli? Cevap: Çünkü aynı ülkede farklı yörelerden insanlar birlikte yaşıyor. Saygı, kırgınlığı önler ve birlik duygusunu güçlendirir.
4. Ülkemizin farklı yörelerine ait üç yemek sayabilir misin? Cevap: Örnekler: Adana kebabı, Karadeniz'in hamsili pilavı, Gaziantep baklavası, Kayseri mantısı, Ege'nin zeytinyağlıları.
5.1.3 Yardımlaşma ve Dayanışma Faaliyetlerinin Toplumsal Birliğe Etkisi: İmece, kermes, kan bağışı, afet sonrası yardım kampanyaları gibi yardımlaşma ve dayanışma örneklerinin toplumu nasıl bir arada tuttuğunu inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Yardımlaşma
İnsanların karşılık beklemeden birbirine destek olması.
Dayanışma
Zor zamanlarda bir topluluğun birlikte hareket edip birbirine güç vermesi.
İmece
Köylerde bir işi hep birlikte, sırayla ve karşılıksız yapma geleneği (harman, ev yapımı gibi).
1. İmece ne demek? Cevap: Bir işin, köy halkı tarafından hep birlikte ve karşılıksız yapılması. Bugün de mahalle temizliği gibi işlerde sürer.
2. Yardımlaşmaya üç örnek verir misin? Cevap: Kan bağışı, deprem bölgesine yardım kampanyası, okulda kermes, yaşlı komşunun alışverişini yapmak.
3. Yardımlaşma ile dayanışma arasındaki fark ne? Cevap: Yardımlaşma bir kişiye destek olmaktır; dayanışma ise bir topluluğun, zor bir durumda hep birlikte hareket etmesidir.
4. Hangi kurumlar yardımlaşmayı düzenler? Cevap: Kızılay, AFAD, Türkiye Diyanet Vakfı, belediyeler ve dernekler.
5.2.1 Yardımlaşma ve Dayanışma Faaliyetlerinin Toplumsal Birliğe Etkisi · Yaşadığı İlin Göreceli Konumu: Yaşadığı ilin yerini çevresindeki iller, denizler, dağlar ve önemli yerlere göre anlatmayı (göreceli konum) öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Göreceli konum
Bir yerin, çevresindeki başka yerlere göre tarif edilmesi: "İstanbul'un batısında, Marmara Denizi'nin kuzeyinde".
Ana yönler
Kuzey, güney, doğu, batı.
Ara yönler
Kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu, güneybatı.
1. Göreceli konum ne demek? Cevap: Bir yeri, çevresindeki başka yerleri kullanarak tarif etmek. Ör. "Okulum camiinin karşısında, parkın yanında".
2. İlimizin komşu illeri hangileri? Cevap: Haritaya birlikte bakarak kontrol edin; çocuk en az iki komşu ili söyleyebilmeli.
3. Dört ana yönü ve dört ara yönü sayar mısın? Cevap: Ana yönler: kuzey, güney, doğu, batı. Ara yönler: kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu, güneybatı.
4. Güneş hangi yönden doğar, hangi yönden batar? Cevap: Doğudan doğar, batıdan batar. Yön bulmada kullanılır.
5.2.2 Yaşadığı İlde Doğal ve Beşerî Çevredeki Değişim: Yaşadığı ilde doğanın ve yerleşmenin (yeni yollar, binalar, kuruyan dereler, tarlaların konut olması) zamanla nasıl değiştiğini, nedenleri ve sonuçlarıyla düşünüyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Doğal çevre
İnsan eli değmeden var olan çevre: dağ, ova, akarsu, orman, göl.
Beşerî çevre
İnsanların oluşturduğu çevre: bina, yol, köprü, baraj, fabrika, tarla.
Değişim
Bir yerin zaman içinde başka bir duruma gelmesi; nedeni ve sonucu vardır.
1. Doğal çevre ile beşerî çevre arasındaki fark ne? Cevap: Doğal çevre kendiliğinden vardır (dağ, dere, orman); beşerî çevreyi insanlar yapar (yol, bina, baraj).
2. Mahallemizde son yıllarda ne değişti? Cevap: İyi bir cevap bir değişikliği gözlemler: yeni bina, yol, park, kesilen ağaçlar, açılan market.
3. Şehirlerin büyümesinin nedenleri neler olabilir? Cevap: Köyden kente göç, iş imkânları, fabrikalar, okullar ve hastaneler.
4. Tarlaların yerine bina yapılınca ne olur? Cevap: Tarım alanları azalır, yeşil alan kaybolur; ama konut ihtiyacı karşılanır. Değişimin hem olumlu hem olumsuz sonucu vardır.
5.2.3 Yaşadığı İlde Meydana Gelebilecek Afetlerin Etkileri: İlinde görülebilecek afetleri (deprem, sel, heyelan, çığ, yangın) ve bunların zararını azaltmak için alınabilecek önlemleri öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Afet
Can ve mal kaybına yol açan, toplumun normal hayatını durduran olay: deprem, sel, heyelan.
AFAD
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı: afetlere hazırlık ve müdahaleden sorumlu devlet kurumu.
Afet çantası
Afet anında ilk 72 saat için su, yiyecek, ilk yardım malzemesi, el feneri, düdük ve belgelerin bulunduğu çanta.
1. Ülkemizde en sık görülen afetler hangileri? Cevap: Deprem, sel, heyelan, çığ ve orman yangınları.
2. Deprem anında ne yapmalıyız? Cevap: "Çök, kapan, tutun": sağlam bir masanın yanına çökmek, başı ve boynu korumak, sarsıntı bitene kadar tutunmak. Asansör ve merdiven kullanılmaz.
3. Afet çantasında neler olmalı? Cevap: Su, uzun süre bozulmayan yiyecek, ilk yardım malzemesi, el feneri, pil, düdük, battaniye, kimlik fotokopileri.
4. Heyelan nedir, neden olur? Cevap: Toprağın eğimli bir yamaçtan kayması. Aşırı yağış, ağaçların kesilmesi ve yanlış yapılaşma riski artırır.
5.2.4 Ülkemize Kara Sınırı Olan Komşu Devletler: Türkiye'nin kara sınırı olan sekiz komşusunu ve bu ülkelerle ilişkilerimizi tanıyor; komşularla ilgili bilgi toplayıp sunuyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kara komşusu
Sınırımız karadan bitişik olan ülke. Türkiye'nin 8 kara komşusu vardır.
Sınır kapısı
Komşu ülkeye geçiş için kurulan, gümrük ve pasaport işlemlerinin yapıldığı kapı.
Nahçıvan
Azerbaycan'a bağlı özerk bölge; Türkiye'nin Azerbaycan ile kara sınırı buradandır.
1. Kara komşularımız hangileri? Sekizini de sayabilir misin? Cevap: Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan), İran, Irak ve Suriye.
2. Avrupa kıtasındaki (Trakya'daki) komşularımız hangileri? Cevap: Yunanistan ve Bulgaristan.
3. En uzun kara sınırımız hangi ülkeyle? Cevap: Suriye ile. En kısa kara sınırımız ise Azerbaycan'ın Nahçıvan bölgesiyledir.
4. Doğudaki komşularımız hangileri? Cevap: Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan) ve İran.
5.3.1 Ortak Miras Ögeleri: Yaşadığı ildeki tarihî yapılar, yemekler, el sanatları, türküler gibi ortak miras ögelerini tanıyor ve bunları tanıtan bir ürün (broşür, afiş, sunum) hazırlıyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Ortak miras
Geçmişten bugüne ulaşan ve hepimize ait olan maddi ve manevi değerler.
Somut miras
Elle tutulabilen eserler: cami, köprü, han, kale, el yazması, kilim.
Somut olmayan miras
Elle tutulamayan değerler: türkü, halk oyunu, masal, gelenek, el sanatı bilgisi, yemek tarifi.
1. Ortak miras ne demek? Cevap: Geçmişten bize ulaşan, hepimizin sahip çıkması gereken eserler ve değerler: tarihî yapılar, gelenekler, türküler.
2. İlimizdeki tarihî bir yapının adını söyler misin? Cevap: Birlikte kontrol edin; çocuk bir cami, köprü, han, kale ya da müze söyleyebilmeli.
3. Somut ve somut olmayan miras arasındaki fark ne? Cevap: Somut miras elle tutulur (köprü, kilim). Somut olmayan miras ise türkü, halk oyunu, gelenek gibi yaşanarak aktarılan değerlerdir.
4. Ortak mirasımızı korumak için ne yapabiliriz? Cevap: Tarihî yapılara zarar vermemek, üzerlerine yazı yazmamak, gelenekleri yaşatmak, müzeleri ziyaret etmek.
5.3.2 Anadolu’nun İlk Yerleşim Yerlerinde Sosyal Hayat: Çatalhöyük, Göbeklitepe, Çayönü gibi Anadolu'daki ilk yerleşim yerlerinde insanların nasıl barındığını, beslendiğini ve neye inandığını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Yerleşik hayat
İnsanların göçebeliği bırakıp bir yerde kalıcı olarak yaşamaya başlaması; tarım ve hayvancılıkla başladı.
Höyük
Üst üste kurulan yerleşmelerin yıkıntılarıyla oluşan yapay tepe.
Arkeolog
Kazı yaparak geçmiş toplumların kalıntılarını inceleyen bilim insanı.
1. Çatalhöyük hangi ilimizde? Cevap: Konya'da. Dünyanın bilinen en eski yerleşim yerlerinden biridir.
2. Çatalhöyük'te evlere nasıl girilirdi? Cevap: Kapı yoktu; damdaki açıklıktan merdivenle girilirdi. Evler bitişikti, damlar sokak gibi kullanılırdı.
3. Göbeklitepe neden çok önemli? Cevap: Şanlıurfa'daki Göbeklitepe yaklaşık 12 bin yıllıktır; dünyanın bilinen en eski anıtsal tapınak alanı sayılır. Dikilitaşlarda hayvan kabartmaları vardır.
4. Çayönü nerede, neyle bilinir? Cevap: Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde. İlk köy yerleşmelerinden biridir; madenlerin ilk işlendiği yerlerden sayılır.
5.3.3 Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Ortak Mirasa Katkıları: Sümer, Babil, Hitit, Frig, Lidya, Urartu ve İyon gibi Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin yazı, para, kanun, antlaşma gibi bugün de kullandığımız katkılarını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Medeniyet
Bir toplumun bilim, sanat, yönetim ve yaşayış alanında ulaştığı gelişmişlik düzeyi.
Mezopotamya
Dicle ile Fırat nehirleri arasındaki bölge; "iki nehir arası" demektir.
Çivi yazısı
Sümerlerin bulduğu, kil tabletlere çivi biçimli işaretlerle yazılan ilk yazı.
1. Yazıyı ilk kim buldu? Cevap: Sümerler, yaklaşık 5 bin yıl önce. Kil tabletlere yazılan bu yazıya çivi yazısı denir. Yazının bulunmasıyla tarih çağları başlar.
2. Parayı ilk kim kullandı? Cevap: Anadolu'da yaşayan Lidyalılar. Para ticareti kolaylaştırdı.
3. Hititlerin en önemli katkısı neydi? Cevap: Mısırlılarla yaptıkları Kadeş Antlaşması, bilinen ilk yazılı antlaşmadır.
4. Hammurabi Kanunları hangi medeniyete ait? Cevap: Babil'e. Bilinen en eski yazılı kanunlardan biridir.
5.4.1 Mezopotamya ve Anadolu Medeniyetlerinin Ortak Mirasa Katkıları · Demokrasi ve Cumhuriyet Kavramının Temel Nitelikleri: Demokrasi ile cumhuriyet kavramlarını ve aralarındaki ilişkiyi; millet egemenliği, seçme ve seçilme gibi temel fikirleri öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Cumhuriyet
Halkın, yöneticilerini belli süreler için seçtiği yönetim biçimi. Türkiye'de 29 Ekim 1923'te ilan edildi.
Demokrasi
Egemenliğin halka ait olduğu, kararların halkın iradesiyle alındığı yönetim anlayışı.
Millî egemenlik
Ülkeyi yönetme yetkisinin milletin kendisine ait olması.
1. Cumhuriyet hangi tarihte ilan edildi? Cevap: 29 Ekim 1923. Her yıl Cumhuriyet Bayramı olarak kutlanır.
2. Cumhuriyet ile demokrasi aynı şey mi? Cevap: Tam olarak değil. Cumhuriyet bir yönetim biçimidir (yöneticiler seçilir); demokrasi ise halkın söz sahibi olduğu, hak ve özgürlüklerin korunduğu yönetim anlayışıdır. İkisi birbirini tamamlar.
3. Millî egemenlik ne demek? Cevap: Ülkeyi yönetme yetkisinin millete ait olması. TBMM'deki yazı: "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir."
4. Seçimlerde kimler oy kullanabilir? Cevap: Türkiye'de 18 yaşını dolduran vatandaşlar.
5.4.2 Etkin Vatandaşın Özellikleri ve Önemi: Kurallara uyan, haklarını bilen, sorumluluk alan ve topluma katkı sunan etkin vatandaşın özelliklerini ve toplum düzenine etkisini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Vatandaş
Bir devlete hukuki bağla bağlı olan, o devletin hak ve sorumluluklarını taşıyan kişi.
Etkin vatandaş
Haklarını bilip kullanan, sorumluluklarını yerine getiren, toplumun sorunlarına çözüm için harekete geçen kişi.
Kural
Toplumda düzeni sağlamak için uyulması beklenen davranış biçimi.
1. Etkin vatandaş kime denir? Cevap: Haklarını bilen ve kullanan, sorumluluklarını yerine getiren, kurallara uyan ve topluma katkı sunan kişiye.
2. Etkin bir vatandaşın üç özelliğini sayar mısın? Cevap: Kurallara uyar, vergisini verir, oy kullanır, çevresini korur, gönüllü işlere katılır, sorunları ilgili kuruma bildirir.
3. Kurallara herkes uymasaydı okulda neler olurdu? Cevap: Kargaşa çıkar, dersler işlenemez, kavgalar artar, herkesin hakkı zarar görür.
4. Bir çocuk etkin vatandaş olabilir mi? Nasıl? Cevap: Evet. Okul meclisine katılarak, çevresini temiz tutarak, kurallara uyarak, gördüğü sorunu bildirerek.
5.4.3 Temel Haklar ve Sorumlulukların Önemi: Yaşama, eğitim, sağlık, düşünceyi açıklama gibi temel hakları ve bu hakların yanında gelen sorumlulukları sorguluyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Temel hak
Her insanın doğuştan sahip olduğu, devletin koruması gereken haklar: yaşama, eğitim, sağlık, özgürlük.
Sorumluluk
Hakları kullanırken başkalarının haklarına saygı gösterme ve görevlerini yerine getirme yükümlülüğü.
Çocuk hakları
BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'de yer alan, 18 yaşından küçüklere özel güvenceler: oyun, eğitim, korunma.
1. Temel haklara üç örnek verir misin? Cevap: Yaşama hakkı, eğitim hakkı, sağlık hakkı, düşünceyi açıklama özgürlüğü, kişi güvenliği.
2. Hak ile sorumluluk arasında nasıl bir bağ var? Cevap: Her hakkın yanında bir sorumluluk vardır. Eğitim hakkım var; derslere hazırlıklı gelmek de sorumluluğum.
3. Bir hakkını kullanırken başkasının hakkını çiğneyebilir misin? Cevap: Hayır. Ör. müzik dinleme hakkım var ama gece yüksek sesle dinlersem komşunun dinlenme hakkını çiğnerim.
4. Çocuklara özel haklar nelerdir? Cevap: Oyun oynama, eğitim, sağlık, korunma, görüşünü söyleme hakkı. Bunlar Çocuk Hakları Sözleşmesi'nde yazılıdır.
5.4.4 İhtiyaç Durumunda veya Sorunların Çözümünde Başvurulabilecek Kurumlar: Bir ihtiyaç ya da sorun olduğunda başvurulabilecek kurumları (muhtarlık, belediye, sağlık kuruluşları, 112, AFAD, kaymakamlık) ve başvuru yollarını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kamu kurumu
Devletin, vatandaşlara hizmet vermek için kurduğu kuruluş: okul, hastane, belediye, nüfus müdürlüğü.
Muhtarlık
Mahalle ya da köyün en küçük yönetim birimi; adres, ikametgâh gibi işler ve mahalle sorunları.
Dilekçe
Bir kuruma isteğimizi ya da şikâyetimizi yazılı olarak iletmek için yazdığımız belge.
1. Sokak lambası yanmıyorsa kime başvururuz? Cevap: Elektrik dağıtım şirketine ya da belediyeye; muhtarlık da iletebilir.
2. Acil bir durumda hangi numarayı ararız? Cevap: 112. Ambulans, itfaiye ve güvenlik için tek acil numaradır.
3. Kimlik kartı çıkarmak için nereye gidilir? Cevap: Nüfus Müdürlüğüne (randevu e-Devlet'ten ya da nüfus müdürlüğü sitesinden alınır).
4. Muhtar hangi işlerle ilgilenir? Cevap: Mahalledeki sorunları belediyeye iletmek, ikametgâh gibi belgeler vermek, mahalleliye yol göstermek.
5.5.1 İhtiyaç Durumunda veya Sorunların Çözümünde Başvurulabilecek Kurumlar · Kaynakların Verimli Kullanımı: Su, elektrik, gıda gibi kaynakları verimli kullanmanın doğaya ve insanlara etkisini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kaynak
İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için kullandığı her şey: su, toprak, enerji, orman, para, zaman.
Tasarruf
Bir kaynağı gereğinden fazla harcamadan, idareli kullanmak.
Yenilenebilir enerji
Tükenmeyen kaynaklardan elde edilen enerji: güneş, rüzgâr, su gücü.
1. Evde suyu nerede boşa harcıyoruz? Cevap: Dişlerimizi fırçalarken musluğu açık bırakmak, uzun duş, damlayan musluk, yarım dolu bulaşık makinesi.
2. Elektriği tasarruflu kullanmak için ne yapabiliriz? Cevap: Boş odalarda ışığı kapatmak, cihazları prizden çekmek, tasarruflu ampul kullanmak, buzdolabını açık tutmamak.
3. Kaynaklar neden idareli kullanılmalı? Cevap: Bazı kaynaklar sınırlıdır ve tükenebilir; israf hem doğaya hem aile bütçesine zarar verir.
4. Yenilenebilir enerji kaynaklarına örnek verir misin? Cevap: Güneş, rüzgâr, su (hidroelektrik), jeotermal.
5.5.2 Bütçe Oluşturma: İhtiyaç ile isteği ayırt etmeyi ve harçlığıyla basit bir bütçe yapmayı öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
İhtiyaç
Yaşamak için karşılanması gereken şey: beslenme, barınma, giyinme, sağlık, eğitim.
İstek
Olmasa da yaşanabilecek, sahip olmayı arzu ettiğimiz şey: yeni oyuncak, marka ayakkabı.
Bütçe
Belli bir süredeki gelir ve giderlerin önceden planlanması.
1. İhtiyaç ile istek arasındaki fark ne? Cevap: İhtiyaç olmadan yaşanamaz (yemek, barınma); istek ise olmasa da yaşanabilir (yeni oyun, oyuncak).
2. Bu hafta aldığın şeylerden hangisi ihtiyaç, hangisi istekti? Cevap: İyi bir cevap iki şeyi doğru sınıflandırır (ör. defter ihtiyaç, çikolata istek).
3. Bütçe nedir, neden yapılır? Cevap: Gelir ve giderlerin planıdır. Paranın neye harcanacağını önceden bilmek, borçlanmayı önler ve biriktirmeyi kolaylaştırır.
4. Harçlığının tamamını ilk gün harcarsan ne olur? Cevap: Haftanın geri kalanında ihtiyaç olduğunda para kalmaz. Bu yüzden harcamayı haftaya yaymak gerekir.
5.5.3 Yaşadığım İldeki Ekonomik Faaliyetler: Yaşadığı ildeki tarım, hayvancılık, sanayi, ticaret ve turizm gibi ekonomik faaliyetleri özetliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Ekonomik faaliyet
İnsanların para kazanmak ve ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı işler.
Üretim
İhtiyaçları karşılayan mal ya da hizmetin ortaya konması.
Hizmet sektörü
Mal değil hizmet üreten işler: eğitim, sağlık, ulaşım, turizm, ticaret.
1. Ekonomik faaliyetlere örnek verir misin? Cevap: Tarım, hayvancılık, balıkçılık, madencilik, sanayi, ticaret, turizm, ulaştırma.
2. İlimizde insanlar en çok hangi işlerde çalışıyor? Cevap: Birlikte araştırın; ilin öne çıkan tarım ürünü, sanayisi ya da turizmi olabilir.
3. Bir ilin ekonomik faaliyetlerini ne belirler? Cevap: İklimi, yer şekilleri, toprağı, madenleri, denize kıyısı olup olmaması ve ulaşım imkânları.
4. Turizm bir şehre ne kazandırır? Cevap: İş imkânı, otellere, lokantalara, esnafa gelir; şehrin tanınması. Tarihî ve doğal güzellikler korunursa sürer.
5.6.1 Teknolojik Gelişmelerin Toplum Hayatına Etkileri: Teknolojik gelişmelerin (internet, akıllı telefon, yapay zekâ) iletişim, eğitim, sağlık ve aile hayatına olumlu ve olumsuz etkilerini tartışıyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Teknoloji
Bilimsel bilginin hayatı kolaylaştıran araç ve yöntemlere dönüştürülmesi.
Dijital
Bilgisayar, telefon ve internetle ilgili; elektronik ortamda olan.
Bağımlılık
Bir şeyi kontrol edemeyecek kadar çok kullanma; ekran bağımlılığı gibi.
1. Teknolojinin hayatımıza üç faydasını söyler misin? Cevap: Uzaktakilerle görüntülü konuşmak, hızlı bilgiye ulaşmak, hastalıkların erken teşhisi, uzaktan eğitim, işlerin kolaylaşması.
2. Teknolojinin zararları neler olabilir? Cevap: Ekran bağımlılığı, hareketsizlik, uyku sorunları, yüz yüze iletişimin azalması, yanlış bilgi.
3. Teknoloji olmasaydı bir günün nasıl geçerdi? Cevap: İyi bir cevap gerçekçi farklılıklar söyler: mektupla haberleşme, kitaptan bilgi arama, dışarıda daha çok oyun.
4. Teknoloji aile hayatını nasıl değiştirdi? Cevap: Uzak akrabalarla iletişim kolaylaştı; ama aynı evde ekrana bakıp az konuşma gibi olumsuzluklar da ortaya çıktı.
5.6.2 Teknolojik Ürünlerin Bilinçli Kullanımı: Teknolojik ürünleri bilinçli kullanmanın önemini; ekran süresi, kişisel bilgilerin korunması ve güvenli internet kurallarını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kişisel veri
Bir kişiyi tanımlayan bilgiler: ad, adres, telefon, okul, fotoğraf, T.C. kimlik numarası.
Siber zorbalık
İnternette birini rahatsız etmek, aşağılamak ya da tehdit etmek.
Güçlü şifre
Harf, rakam ve işaretlerden oluşan, kimsenin tahmin edemeyeceği ve paylaşılmayan şifre.
1. İnternette asla paylaşmaman gereken bilgiler neler? Cevap: Ev adresi, telefon numarası, okulunun adı, şifreler, T.C. kimlik numarası, konum.
2. İnternette tanımadığın biri seninle konuşmak isterse ne yaparsın? Cevap: Cevap vermem, kişisel bilgi vermem, ailemle paylaşırım; buluşma teklifini kesinlikle kabul etmem.
3. Güçlü bir şifre nasıl olur? Cevap: En az 8 karakter; büyük-küçük harf, rakam ve işaret içerir; doğum tarihi ya da isim olmaz; kimseyle paylaşılmaz.
4. Siber zorbalığa uğrarsan ne yapmalısın? Cevap: Cevap vermemek, ekran görüntüsü almak, kişiyi engellemek ve hemen ailesine ya da öğretmenine söylemek.

6. sınıf Sosyal Bilgiler — haftalık konular

Hafta	Konu	Çıktı
Birlikte Yaşamak
1. hafta14 – 18 Eylül	Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller	6.1.1
2. hafta21 – 25 Eylül	Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller	6.1.1
3. hafta28 Eylül – 2 Ekim	Kültürel Bağlarımızın ve Millî Değerlerimizin Toplumsal Birlikteliğe Etkisi	6.1.2
4. hafta5 – 9 Ekim	Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri	6.1.3
5. hafta12 – 16 Ekim	Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri	6.1.3
6. hafta19 – 23 Ekim	Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri · Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konum Özellikleri	6.1.3, 6.2.1
Evimiz Dünya
7. hafta26 – 30 Ekim	Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konum Özellikleri	6.2.1
8. hafta Yazılı2 – 6 Kasım	Doğal ve Beşerî Çevre Özellikleri Arasındaki İlişki	6.2.2
9. hafta9 – 13 Kasım	Doğal ve Beşerî Çevre Özellikleri Arasındaki İlişki	6.2.2
16 – 20 Kasım	1. Dönem Ara Tatili
10. hafta23 – 27 Kasım	Doğal ve Beşerî Çevre Özellikleri Arasındaki İlişki	6.2.2
11. hafta30 Kasım – 4 Aralık	Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş birlikleri	6.2.3
12. hafta7 – 11 Aralık	Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş birlikleri · Türkistan’da Kurulan İlk Türk Devletlerinin Medeniyetimize Katkıları	6.2.3, 6.3.1
Ortak Mirasımız
13. hafta14 – 18 Aralık	Türkistan’da Kurulan İlk Türk Devletlerinin Medeniyetimize Katkıları	6.3.1
14. hafta21 – 25 Aralık	VII-XIII. Yüzyıllar Arasında İslam Medeniyetinin İnsanlığın Ortak Mirasına Katkıları	6.3.2
15. hafta28 Aralık – 1 Ocak	VII-XIII. Yüzyıllar Arasında İslam Medeniyetinin İnsanlığın Ortak Mirasına Katkıları	6.3.2
16. hafta Yazılı4 – 8 Ocak	İslamiyet’in Kabulüyle Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatlarında Meydana Gelen Değişimler	6.3.3
17. hafta11 – 15 Ocak	İslamiyet’in Kabulüyle Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatlarında Meydana Gelen Değişimler	6.3.3
18. hafta18 – 22 Ocak	XI-XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları	6.3.4
25 – 29 Ocak	Yarıyıl Tatili
1 – 5 Şubat	Yarıyıl Tatili
19. hafta8 – 12 Şubat	XI-XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları	6.3.4
20. hafta15 – 19 Şubat	XI-XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları · Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar · Temel Hak ve Sorumlulukların Toplumsal Düzenin Sürdürülmesindeki Önemi	6.3.4, 6.4.1, 6.4.2
Yaşayan Demokrasimiz
21. hafta22 – 26 Şubat	Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar	6.4.1
22. hafta1 – 5 Mart	Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar · Temel Hak ve Sorumlulukların Toplumsal Düzenin Sürdürülmesindeki Önemi	6.4.1, 6.4.2
8 – 12 Mart	2. Dönem Ara Tatili (Ramazan Bayramı)
23. hafta15 – 19 Mart	Temel Hak ve Sorumlulukların Toplumsal Düzenin Sürdürülmesindeki Önemi	6.4.2
24. hafta22 – 26 Mart	Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri	6.4.3
25. hafta Yazılı29 Mart – 2 Nisan	Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri	6.4.3
26. hafta5 – 9 Nisan	Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri · Ülkemizin Kaynakları ve Ekonomik Faaliyetler	6.4.3, 6.5.1
Hayatımızdaki Ekonomi
27. hafta12 – 16 Nisan	Ülkemizin Kaynakları ve Ekonomik Faaliyetler	6.5.1
28. hafta19 – 23 Nisan	Ülkemizin Kaynakları ve Ekonomik Faaliyetler	6.5.1
29. hafta26 – 30 Nisan	Ülkemizin Kaynakları ve Ekonomik Faaliyetler	6.5.1
30. hafta3 – 7 Mayıs	Ekonomik Faaliyetler ve Meslekler	6.5.2
31. hafta10 – 14 Mayıs	Ekonomik Faaliyetler ve Meslekler	6.5.2
32. hafta17 – 21 Mayıs	Tasarlanan Bir Ürünün Yatırım ve Pazarlama Süreci	6.5.3
33. hafta24 – 28 Mayıs	Tasarlanan Bir Ürünün Yatırım ve Pazarlama Süreci	6.5.3
Teknoloji ve Sosyal Bilimler
34. hafta31 Mayıs – 4 Haziran	Ulaşım ve İletişim Teknolojilerinin Kültürel Etkileşimdeki Rolü	6.6.1
35. hafta Yazılı7 – 11 Haziran	Ulaşım ve İletişim Teknolojilerinin Kültürel Etkileşimdeki Rolü	6.6.1
36. hafta14 – 18 Haziran	Telif ve Patent Süreci	6.6.2

6. sınıf velileri için: konular ve evde sorulacak sorular

6.1.1 Zaman İçinde Değişen Gruplar ve Roller: Dâhil olduğu grupların ve bu gruplardaki rollerinin yaşı ilerledikçe nasıl değiştiğini; yeni rollerin yeni sorumluluklar getirdiğini inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Rol
Kişinin bir grupta üstlendiği görev ve konum: evlat, kardeş, öğrenci, takım kaptanı.
Statü
Kişinin toplumdaki ya da bir gruptaki yeri: öğretmen, öğrenci, sınıf başkanı, muhtar.
Sorumluluk
Bir rolün gerektirdiği, yerine getirilmesi beklenen davranışlar.
1. İlkokuldayken olmayan hangi sorumlulukların var artık? Cevap: Ör. kendi ders programını takip etmek, kardeşine göz kulak olmak, evde daha çok iş üstlenmek. Yaş büyüdükçe sorumluluk artar.
2. Rol ile statü arasındaki fark ne? Cevap: Statü kişinin gruptaki yeridir (öğrenci); rol ise o yerin gerektirdiği davranışlardır (derse hazırlıklı gelmek).
3. Annenin ya da babanın kaç farklı rolü var? Cevap: Evlat, anne/baba, eş, çalışan, komşu, arkadaş… Bir kişi aynı anda birçok rol taşır.
4. Sence lisede ya da üniversitede hangi yeni rollerin olacak? Cevap: İyi bir cevap: lise öğrencisi, kulüp üyesi, ev arkadaşı, stajyer, gönüllü. Yeni gruplar yeni roller getirir.
6.1.2 Kültürel Bağlarımızın ve Millî Değerlerimizin Toplumsal Birlikteliğe Etkisi: Ortak dil, tarih, bayramlar, bayrak ve İstiklal Marşı gibi kültürel bağların ve millî değerlerin toplumu nasıl bir arada tuttuğunu öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kültürel bağ
Bir toplumu birbirine bağlayan ortak dil, tarih, gelenek ve değerler.
Millî değer
Bir milletin ortak saydığı ve koruduğu değerler: bayrak, İstiklal Marşı, vatan, Türkçe.
Millî bayram
Milletçe kutlanan önemli günler: 23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos, 29 Ekim.
1. Millî bayramlarımızı ve tarihlerini sayabilir misin? Cevap: 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı.
2. İstiklal Marşı okunurken neden ayağa kalkarız? Cevap: Millî marşımıza, onu yazan Mehmet Âkif'e ve bu vatan için mücadele edenlere saygı gösterdiğimiz için.
3. Bizi bir arada tutan ortak değerler neler? Cevap: Türkçe, ortak tarih, bayrak, bayramlar, gelenekler, yardımlaşma, vatan sevgisi.
4. Bayramlarda hangi geleneklerimizi sürdürüyoruz? Cevap: Büyükleri ziyaret etmek, el öpmek, küslerin barışması, çocuklara harçlık ve şeker vermek.
6.1.3 Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri: Çevre kirliliği, trafik, israf, akran zorbalığı gibi toplumsal sorunları tanıyor ve bunlara uygulanabilir çözüm önerileri geliştiriyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Toplumsal sorun
Toplumun büyük bir bölümünü etkileyen sorun: trafik, kirlilik, israf, zorbalık.
Çözüm önerisi
Sorunu ortadan kaldırmak ya da azaltmak için düşünülen, uygulanabilir yol.
Akran zorbalığı
Yaşıtlar arasında birini sürekli olarak alay, dışlama, tehdit ya da şiddetle rahatsız etmek.
1. Okulunda ya da mahallemizde gördüğün bir sorun var mı? Cevap: İyi bir cevap sorunu açıkça tanımlar: "Okul önünde arabalar kaldırıma park ediyor, yürümekte zorlanıyoruz."
2. Bu soruna sen ne çözüm önerirsin? Cevap: İyi bir öneri uygulanabilir, ekonomik ve kalıcıdır; kimin ne yapacağını söyler.
3. Akran zorbalığına tanık olursan ne yapmalısın? Cevap: Zorbalığa katılmamak, arkadaşına destek olmak ve durumu hemen öğretmene ya da aileye söylemek.
4. Evimizde nelerde israf yapıyoruz? Cevap: Su, elektrik, ekmek ve yiyecek, kâğıt. Çocuğunuz evden somut örnekler göstermeli.
6.2.1 Toplumsal Sorunlar ve Çözüm Önerileri · Ülkemizin, Kıtaların ve Okyanusların Konum Özellikleri: Türkiye'nin, kıtaların ve okyanusların dünya üzerindeki konumunu; paralel, meridyen ve yön kavramlarıyla öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Paralel
Ekvator'a paralel uzanan, dünyayı kuzey ve güney yönünde bölen hayalî daireler.
Meridyen
Kuzey ve güney kutuplarını birleştiren hayalî yarım daireler.
Kıta
Etrafı büyük ölçüde okyanuslarla çevrili geniş kara parçası. Yedi kıta vardır.
1. Yedi kıtayı sayabilir misin? Cevap: Asya, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antarktika, Avrupa, Okyanusya.
2. Beş okyanusu sayabilir misin? Cevap: Büyük Okyanus (Pasifik), Atlas Okyanusu, Hint Okyanusu, Güney Okyanusu, Kuzey Buz Denizi.
3. Türkiye hangi kıtalarda toprağı olan bir ülke? Cevap: Asya ve Avrupa. Topraklarımızın büyük bölümü Asya'da (Anadolu), bir bölümü Avrupa'da (Trakya).
4. En büyük kıta ve en büyük okyanus hangisi? Cevap: En büyük kıta Asya, en büyük okyanus Büyük Okyanus.
6.2.2 Doğal ve Beşerî Çevre Özellikleri Arasındaki İlişki: Ülkemizin yer şekilleri, iklimi ve bitki örtüsüyle insanların yerleşme, beslenme ve geçim biçimleri arasındaki ilişkiyi inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
İklim
Bir yerde uzun yıllar boyunca görülen ortalama hava durumu.
Bitki örtüsü
Bir yerde doğal olarak yetişen bitkilerin tümü: orman, maki, bozkır.
Yerleşme
İnsanların yaşamak için kurduğu köy, kasaba ve şehirler.
1. Ülkemizde görülen üç iklim tipini sayabilir misin? Cevap: Akdeniz iklimi, Karadeniz iklimi ve karasal iklim.
2. Karadeniz'de evler neden genellikle dağınık ve çatıları eğimli? Cevap: Arazi engebeli ve her mevsim yağışlı. Dağınık yerleşme araziye uyum sağlar, eğimli çatı yağmur suyunun akmasını kolaylaştırır.
3. Çay neden Karadeniz'de, pamuk neden Çukurova'da yetişir? Cevap: Çay bol yağış ve ılık iklim ister; pamuk sıcak ve güneşli ovalarda yetişir. Ürün, iklime göre değişir.
4. İç Anadolu'da bitki örtüsü neden bozkırdır? Cevap: Yağış az, yazlar kurak olduğu için ağaçlar yetişmez; ilkbaharda yeşeren otlar yazın kurur.
6.2.3 Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş birlikleri: Türkiye'nin Türk dünyasıyla (Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan…) kültür, eğitim ve sanat alanındaki iş birliklerini yorumluyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Türk dünyası
Türkçe konuşan ve ortak tarih, kültür bağı olan ülke ve topluluklar.
Kültürel iş birliği
Ülkelerin eğitim, sanat, dil ve gelenek alanlarında birlikte çalışması.
TÜRKSOY
Türk dünyasında ortak kültür ve sanat etkinlikleri düzenleyen uluslararası kuruluş.
1. Türk devletlerinden üçünü ve başkentlerini sayabilir misin? Cevap: Azerbaycan-Bakü, Kazakistan-Astana, Özbekistan-Taşkent, Kırgızistan-Bişkek, Türkmenistan-Aşkabat.
2. Türk dünyasında bizimle ortak olan bayram ya da gelenekler neler? Cevap: Nevruz, misafirperverlik, büyüklere saygı, at ve at sporları, benzer yemekler (pilav, mantı), ortak destanlar.
3. Nevruz nedir, nerelerde kutlanır? Cevap: Baharın gelişini kutlayan bayram; 21 Mart civarında Türkiye, Azerbaycan, Orta Asya Türk devletleri ve başka ülkelerde kutlanır.
4. Türkiye Türk dünyasıyla hangi alanlarda iş birliği yapıyor? Cevap: Öğrenci değişimi ve burslar, ortak üniversiteler, kültür etkinlikleri, Türk Devletleri Teşkilatı çalışmaları.
6.3.1 Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş birlikleri · Türkistan’da Kurulan İlk Türk Devletlerinin Medeniyetimize Katkıları: Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar gibi Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinin yazı, devlet yönetimi ve kültür alanındaki katkılarını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kurultay
İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü danışma meclisi (Toy).
Kut
Hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılan güç.
Göktürk Kitabeleri
Türk adının ve Türkçenin geçtiği bilinen ilk yazılı belgeler (Orhun Yazıtları), VIII. yüzyıl.
1. Göktürk Kitabeleri neden önemli? Cevap: Türk adının geçtiği ilk Türkçe yazılı belgelerdir; devlet yönetimi ve öğütler içerir. Türk tarihinin önemli kaynağıdır.
2. Kurultay ne işe yarardı? Cevap: Devletin önemli işleri (savaş, barış, hükümdar seçimi) burada görüşülürdü. Bir tür danışma meclisiydi.
3. Atlı göçebe yaşam nasıl bir hayatmış? Cevap: Hayvancılıkla geçinen, mevsime göre otlak arayan, keçe çadırlarda yaşayan, ata çok önem veren bir yaşam.
4. Uygurlar neden yerleşik hayata geçen ilk Türkler olarak anılır? Cevap: Şehirler kurdular, tarım yaptılar, kâğıt ve matbaa kullandılar, kütüphaneler ve yapılar inşa ettiler.
6.3.2 VII-XIII. Yüzyıllar Arasında İslam Medeniyetinin İnsanlığın Ortak Mirasına Katkıları: VII-XIII. yüzyıllarda İslam medeniyetinin eğitim, bilim, tıp ve matematik alanında insanlığa katkılarını (İbn-i Sina, Harezmî, Beytülhikme) öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Beytülhikme
Bağdat'ta kurulan, kitapların çevrildiği ve bilim insanlarının çalıştığı bilim ve kütüphane merkezi.
Medrese
İslam dünyasında din ve fen bilimlerinin okutulduğu yükseköğretim kurumu.
Cebir
Harezmî'nin geliştirdiği, bilinmeyen sayıları denklemlerle bulan matematik dalı.
1. Kullandığımız "algoritma" kelimesinin kökü nereden geliyor? Cevap: Matematikçi Harezmî'nin adından. Cebirin kurucusu sayılır, sıfırın kullanımını yaygınlaştırdı.
2. İbn-i Sina kimdir? Cevap: Tıp alanında çalışan bilgin. "El-Kanun fi't-Tıb" adlı eseri Avrupa'da yüzyıllarca ders kitabı olarak okutuldu.
3. Beytülhikme'de neler yapılırdı? Cevap: Farklı dillerdeki bilim kitapları Arapçaya çevrilir, bilim insanları araştırma yapar, gözlemler yapılırdı.
4. Bîrûnî hangi çalışmalarıyla tanınır? Cevap: Dünya'nın çevresini hesapladı; astronomi, coğrafya ve matematik alanında çalıştı.
6.3.3 İslamiyet’in Kabulüyle Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatlarında Meydana Gelen Değişimler: Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle sosyal ve kültürel hayatlarında (mimari, edebiyat, isimler, gelenekler) meydana gelen değişimleri inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Karahanlılar
İslamiyet'i resmî din olarak kabul eden ilk Türk devleti.
Kutadgu Bilig
Yusuf Has Hacib'in yazdığı, devlet yönetimi ve mutluluk yolunu anlatan ilk Türk-İslam eseri.
Divanü Lügati't-Türk
Kaşgarlı Mahmud'un Araplara Türkçeyi öğretmek için yazdığı sözlük.
1. İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devleti hangisi? Cevap: Karahanlılar. Satuk Buğra Han döneminde X. yüzyılda İslamiyet'i resmî din olarak kabul ettiler.
2. Kutadgu Bilig ya da Divanü Lügati't-Türk'ü duydun mu? Cevap: Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib'in öğüt kitabı; Divanü Lügati't-Türk, Kaşgarlı Mahmud'un Türkçe-Arapça sözlüğüdür.
3. Eski Türk gelenekleriyle bugünkü geleneklerimiz arasında benzerlik var mı? Cevap: Evet: misafirperverlik, büyüklere saygı, yardımlaşma, at sevgisi, bazı düğün ve cenaze gelenekleri sürmektedir.
4. İslamiyet'ten sonra mimaride hangi yapılar ortaya çıktı? Cevap: Cami, medrese, kervansaray, türbe, külliye gibi yapılar yaygınlaştı.
6.3.4 XI-XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları: XI-XIII. yüzyıllardaki Malazgirt, Miryokefalon gibi savaşların ve Selçukluların Anadolu'nun Türkleşmesine ve İslamlaşmasına katkılarını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Malazgirt Meydan Muharebesi
1071'de Sultan Alparslan'ın Bizans'ı yendiği, Anadolu'nun kapılarını Türklere açan savaş.
Kervansaray
Ticaret yolları üzerinde tüccarların konakladığı, güvenliğinin sağlandığı han.
Ahilik
Esnaf ve zanaatkârları dürüstlük, yardımlaşma ve meslek ahlakıyla bir arada tutan teşkilat.
1. Malazgirt Savaşı neden "Anadolu'nun kapısını açan savaş" olarak anılır? Cevap: 1071'deki bu zaferden sonra Türkler Anadolu'ya akın akın yerleşmeye başladı; Anadolu Türk yurdu hâline geldi.
2. Malazgirt'te Türk ordusunun komutanı kimdi? Cevap: Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan.
3. Miryokefalon Savaşı'nın önemi nedir? Cevap: 1176'da Türkiye Selçukluları Bizans'ı yendi; Bizans Anadolu'yu geri alma umudunu yitirdi, Anadolu kesin olarak Türk yurdu oldu.
4. Selçuklulardan kalan yapıları biliyor musun? Cevap: Sultanhanı Kervansarayı (Aksaray), Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas), Sivas Gök Medrese, Konya Karatay Medresesi.
6.4.1 XI-XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları · Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar · Temel Hak ve Sorumlulukların Toplumsal Düzenin Sürdürülmesindeki Önemi: Yönetimin karar alırken nelerden etkilendiğini (kanunlar, kamuoyu, sivil toplum kuruluşları, medya) çözümlüyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kamuoyu
Bir konuda toplumun büyük bölümünün ortak düşüncesi.
Sivil toplum kuruluşu
Devletten bağımsız olarak, gönüllülerce kurulan dernek, vakıf ve birlikler.
Karar alma
Yöneticilerin bir konuda seçenekleri değerlendirip birini seçmesi.
1. Belediye mahallemize park yapacaksa nelere dikkat etmeli? Cevap: Kanunlara, halkın ihtiyaç ve isteklerine, bütçeye, uzman görüşlerine ve çevreye.
2. Kamuoyu ne demek? Cevap: Toplumun bir konudaki ortak görüşü. Yöneticiler karar alırken kamuoyunu dikkate alır.
3. Sivil toplum kuruluşlarına örnek verir misin? Cevap: TEMA, Kızılay, LÖSEV, Türkiye Diyanet Vakfı, AKUT, Yeşilay gibi dernek ve vakıflar.
4. Medya yönetimin kararlarını nasıl etkiler? Cevap: Toplumun sorunlarını duyurur, kamuoyu oluşturur, yöneticilerin bu sorunlara eğilmesini sağlayabilir.
6.4.2 XI-XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları · Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar · Temel Hak ve Sorumlulukların Toplumsal Düzenin Sürdürülmesindeki Önemi: Temel hak ve sorumlulukların toplumsal düzeni sürdürmedeki önemini; bir hakkın kullanılırken başkasının hakkına saygı göstermek gerektiğini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Temel hak
Doğuştan sahip olunan, devletin güvence altına aldığı haklar: yaşama, eğitim, düşünce özgürlüğü.
Sorumluluk
Kişinin yerine getirmesi gereken görevler: kurallara uymak, vergi vermek, çevreyi korumak.
Anayasa
Devletin temel kanunu; temel hakları ve devletin yapısını belirler.
1. Senin hangi hakların var, karşılığında hangi sorumlulukların? Cevap: Eğitim hakkı-derslere hazırlıklı gelmek; oyun hakkı-başkalarını rahatsız etmemek; sağlık hakkı-kendine iyi bakmak.
2. Bir hakkın kullanılırken başkasının hakkı çiğnenebilir mi? Örnek ver. Cevap: Evet. Gece yüksek sesle müzik dinlemek, komşuların dinlenme hakkını çiğner. Hak, başkasının hakkı başladığı yerde biter.
3. Temel haklarımız nerede yazılıdır? Cevap: Anayasa'da. Çocuklar için ayrıca Çocuk Haklarına Dair Sözleşme vardır.
4. Herkes yalnızca hakkını isteyip sorumluluğunu yapmasa ne olur? Cevap: Toplumsal düzen bozulur, kimse hakkını tam kullanamaz. Ör. herkes çöpünü yere atarsa temiz çevre hakkı kaybolur.
6.4.3 Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri: Dijitalleşmenin vatandaşlık haklarını kullanmaya etkisini (e-Devlet, dijital vatandaşlık, siber güvenlik, kişisel verilerin korunması) inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
e-Devlet
Devlet hizmetlerinin internet üzerinden sunulduğu sistem (turkiye.gov.tr).
Dijital vatandaşlık
İnternet ve teknolojiyi güvenli, bilinçli ve saygılı kullanma.
Kişisel veri
Bir kişiyi tanımlayan bilgiler: ad, adres, telefon, T.C. kimlik numarası, fotoğraf.
1. e-Devlet'te hangi işler yapılabilir? Cevap: Nüfus kaydı, adres bilgisi, okul belgeleri, randevu alma, fatura ödeme, şikâyet ve başvuru.
2. e-Devlet'in vatandaşa kolaylıkları neler? Cevap: Kuyruk beklemeden, evden, günün her saatinde işlem yapmak; zaman ve paradan tasarruf.
3. Kişisel verilerimizi nasıl koruruz? Cevap: Şifreleri paylaşmamak, güvenilmeyen sitelere bilgi girmemek, tanımadığımız kişilere bilgi vermemek.
4. Dijital vatandaşın sorumlulukları neler? Cevap: Doğru bilgiyi paylaşmak, başkalarının haklarına ve emeğine saygı, siber zorbalık yapmamak, güvenli kullanım.
6.5.1 Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri · Ülkemizin Kaynakları ve Ekonomik Faaliyetler: Türkiye'nin yer altı, yer üstü ve enerji kaynaklarıyla tarım, sanayi, madencilik gibi ekonomik faaliyetler arasındaki ilişkiyi öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Ekonomik faaliyet
İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak ve gelir elde etmek için yaptığı işler: tarım, sanayi, ticaret, turizm.
Yer altı kaynağı
Toprağın altından çıkarılan zenginlikler: bor, kömür, demir, petrol.
Yenilenebilir enerji
Tükenmeyen kaynaklardan elde edilen enerji: güneş, rüzgâr, su, jeotermal.
1. Ülkemizin önemli yer altı kaynaklarına örnek verir misin? Cevap: Bor (dünya rezervlerinin büyük bölümü ülkemizde), kömür, krom, demir, mermer.
2. Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynakları arasındaki fark ne? Cevap: Güneş, rüzgâr, su tükenmez; kömür, petrol, doğal gaz tükenir ve çevreyi daha çok kirletir.
3. İlimizde insanlar en çok hangi işlerde çalışıyor? Cevap: Yaşadığınız ile göre değişir; çocuğunuz tarım, sanayi, ticaret ya da turizmden birini gerekçesiyle söyleyebilmeli.
4. Bir yerin kaynakları ekonomik faaliyetini nasıl belirler? Cevap: Ör. verimli ovada tarım, maden bulunan yerde madencilik, deniz kıyısında balıkçılık ve turizm gelişir.
6.5.2 Ekonomik Faaliyetler ve Meslekler: Ekonomik faaliyetlerle meslekler arasındaki ilişkiyi; teknolojiyle bazı mesleklerin değiştiğini, bazılarının ortaya çıktığını araştırıyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Meslek
Belirli bir eğitimle kazanılan ve geçim sağlamak için yapılan iş.
Kayıt dışı istihdam
Çalışanın sigortasız çalıştırılması; çalışanın haklarını korumasız bırakır.
Geleceğin meslekleri
Teknolojiyle ortaya çıkan yeni meslekler: yazılım geliştirici, veri analisti, dron pilotu.
1. Ailemizdeki büyüklerin meslekleri hangi ekonomik faaliyete giriyor? Cevap: Ör. çiftçi-tarım, fabrika işçisi-sanayi, satış elemanı-ticaret, otel çalışanı-turizm, öğretmen-hizmet.
2. Teknolojiyle ortadan kalkan ya da azalan meslekler neler? Cevap: Daktilo yazmanı, telgrafçı, santral memuru, film banyocusu gibi meslekler azaldı ya da kayboldu.
3. Son yıllarda ortaya çıkan yeni meslekler neler? Cevap: Yazılım geliştirici, sosyal medya uzmanı, veri analisti, siber güvenlik uzmanı, dron pilotu.
4. Bir meslek seçerken nelere dikkat etmek gerekir? Cevap: İlgi ve yeteneklere, mesleğin geleceğine, gereken eğitime ve kişinin değerlerine.
6.5.3 Tasarlanan Bir Ürünün Yatırım ve Pazarlama Süreci: Kendi tasarladığı bir ürün için yatırım ve pazarlama proje önerisi hazırlıyor: ihtiyaç, maliyet, hedef kitle, reklam.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Yatırım
Gelecekte kazanç elde etmek için bugün para, zaman ya da emek harcamak.
Pazarlama
Bir ürünü tanıtmak ve tüketiciye ulaştırmak için yapılan çalışmalar.
Hedef kitle
Bir ürünü almasını beklediğimiz kişiler.
1. Bir ürün tasarlasan neyi tasarlardın, hangi ihtiyacı karşılar? Cevap: İyi bir cevap gerçek bir ihtiyaçla başlar: "Okul çantası çok ağır, tekerlekli ve hafif bir çanta tasarlardım."
2. Ürününü kimler alır? Cevap: Hedef kitleyi tanımlamalı: yaş, ihtiyaç, nerede yaşadığı. Ör. "İlk ve ortaokul öğrencileri ve aileleri."
3. Ürünü üretmek için nelere para harcaman gerekir? Cevap: Hammadde, işçilik, makine, ambalaj, taşıma, reklam. Bunların toplamı maliyettir.
4. Ürününü nasıl tanıtırdın? Cevap: Afiş, sosyal medya, okul panosu, tanıtım günü, indirim kampanyası gibi yollar.
6.6.1 Ulaşım ve İletişim Teknolojilerinin Kültürel Etkileşimdeki Rolü: Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin (İpek Yolu'ndan internete) kültürler arası etkileşimi nasıl hızlandırdığını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Kültürel etkileşim
Farklı toplumların birbirinden yemek, dil, müzik, giyim gibi kültür ögeleri alıp vermesi.
İpek Yolu
Çin'den Avrupa'ya uzanan, ipek ve başka malların taşındığı tarihî ticaret yolu.
İletişim teknolojisi
Bilgi ve haberin iletilmesini sağlayan araçlar: telgraf, telefon, radyo, televizyon, internet.
1. İpek Yolu sadece ticaret mi taşıdı? Cevap: Hayır. Malların yanında din, bilim, sanat, yemek ve yaşayış biçimleri de bir toplumdan diğerine geçti.
2. Büyüklerimiz gençliklerinde nasıl haberleşirdi? Cevap: Mektup, kartpostal, telgraf, ankesörlü ve sabit telefon. Haber günler, haftalar sonra ulaşırdı.
3. İnternet kültürler arası etkileşimi nasıl değiştirdi? Cevap: Dünyanın her yerindeki müziği, yemeği, haberi anında görebiliyoruz; etkileşim çok hızlandı.
4. Başka kültürlerden bize geçmiş bir şey söyleyebilir misin? Cevap: Ör. bazı yemekler, sporlar (basketbol), kelimeler (televizyon, bilgisayar), kıyafet tarzları.
6.6.2 Telif ve Patent Süreci: Bir ürün ya da fikrin patent ve telif haklarıyla korunmasını; başkasının emeğine saygı göstermeyi öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Patent
Bir buluşun sahibine, buluşunu belirli bir süre yalnız kendisinin üretip satabilmesi için verilen belge.
Telif hakkı
Kitap, müzik, film, resim gibi eserlerin sahibine tanınan haklar.
Fikrî mülkiyet
İnsanın zihinsel emeğiyle ortaya koyduğu ürünler üzerindeki haklar.
1. Patent ile telif hakkı arasındaki fark ne? Cevap: Patent buluşları (yeni bir makine, ilaç) korur; telif hakkı eserleri (kitap, şarkı, film) korur.
2. İnternetten bir şarkıyı ya da filmi izinsiz indirmek neden yanlış? Cevap: Eser sahibinin emeğini ve kazancını elinden alır; telif hakkını çiğner, yasal değildir.
3. Ödevinde başkasının yazısını kullanırsan ne yapmalısın? Cevap: Kaynağını belirtmeliyim. Kendi yazmış gibi göstermek başkasının emeğine saygısızlıktır.
4. Patent başvurusu ülkemizde nereye yapılır? Cevap: Türk Patent ve Marka Kurumuna.

7. sınıf Sosyal Bilgiler — haftalık konular

Hafta	Konu	Çıktı
Birlikte Yaşamak
1. hafta14 – 18 Eylül	Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi	7.1.1
2. hafta21 – 25 Eylül	Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi	7.1.1
3. hafta28 Eylül – 2 Ekim	Özel Gereksinimli Bireyler İçin Fırsat Eşitliği	7.1.2
4. hafta5 – 9 Ekim	Özel Gereksinimli Bireyler İçin Fırsat Eşitliği	7.1.2
5. hafta12 – 16 Ekim	Millî Meseleler Karşısında Türk Toplumunun Tutum ve Davranışları	7.1.3
6. hafta19 – 23 Ekim	Millî Meseleler Karşısında Türk Toplumunun Tutum ve Davranışları · Küreselleşmenin İnsan ve Toplum Hayatına Etkisi	7.1.3, 7.2.1
Evimiz Dünya
7. hafta26 – 30 Ekim	Küreselleşmenin İnsan ve Toplum Hayatına Etkisi	7.2.1
8. hafta Yazılı2 – 6 Kasım	Bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Ülkemizin Rolü	7.2.2
9. hafta9 – 13 Kasım	Bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Ülkemizin Rolü	7.2.2
16 – 20 Kasım	1. Dönem Ara Tatili
Ortak Mirasımız
10. hafta23 – 27 Kasım	Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar	7.3.1
11. hafta30 Kasım – 4 Aralık	Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar	7.3.1
12. hafta7 – 11 Aralık	Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar	7.3.1
13. hafta14 – 18 Aralık	Osmanlı Devleti’nin Uygulamaya Koyduğu Yenilikler	7.3.2
14. hafta21 – 25 Aralık	Osmanlı Devleti’nin Uygulamaya Koyduğu Yenilikler	7.3.2
15. hafta28 Aralık – 1 Ocak	Osmanlı Devleti’nin Uygulamaya Koyduğu Yenilikler	7.3.2
16. hafta Yazılı4 – 8 Ocak	Osmanlı Kültür ve Medeniyeti	7.3.3
17. hafta11 – 15 Ocak	Osmanlı Kültür ve Medeniyeti	7.3.3
18. hafta18 – 22 Ocak	Osmanlı Kültür ve Medeniyeti · Türkiye Cumhuriyeti’nin Nitelikleri	7.3.3, 7.4.1
25 – 29 Ocak	Yarıyıl Tatili
1 – 5 Şubat	Yarıyıl Tatili
Yaşayan Demokrasimiz
19. hafta8 – 12 Şubat	Türkiye Cumhuriyeti’nin Nitelikleri	7.4.1
20. hafta15 – 19 Şubat	Türkiye Cumhuriyeti’nin Yönetim Yapısı	7.4.2
21. hafta22 – 26 Şubat	Türkiye Cumhuriyeti’nin Yönetim Yapısı	7.4.2
22. hafta1 – 5 Mart	Ülkemizde Demokrasinin Gelişimi	7.4.3
8 – 12 Mart	2. Dönem Ara Tatili (Ramazan Bayramı)
23. hafta15 – 19 Mart	Ülkemizde Demokrasinin Gelişimi	7.4.3
24. hafta22 – 26 Mart	Demokrasinin Uygulanma Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar	7.4.4
25. hafta Yazılı29 Mart – 2 Nisan	Demokrasinin Uygulanma Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar	7.4.4
26. hafta5 – 9 Nisan	Demokrasinin Uygulanma Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar · Millî Kalkınma Hamleleri	7.4.4, 7.5.1
Hayatımızdaki Ekonomi
27. hafta12 – 16 Nisan	Millî Kalkınma Hamleleri	7.5.1
28. hafta19 – 23 Nisan	Ekonomik Gelişmişlik ile Üretim, Dağıtım ve Tüketim Arasındaki Döngü	7.5.2
29. hafta26 – 30 Nisan	Ekonomik Gelişmişlik ile Üretim, Dağıtım ve Tüketim Arasındaki Döngü	7.5.2
30. hafta3 – 7 Mayıs	Ekonomik Gelişmişlik ile Üretim, Dağıtım ve Tüketim Arasındaki Döngü · Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Gelecekteki Hayata Etkisi	7.5.2, 7.6.1
Teknoloji ve Sosyal Bilimler
31. hafta10 – 14 Mayıs	Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Gelecekteki Hayata Etkisi	7.6.1
32. hafta17 – 21 Mayıs	Sosyal Bilimlerin Çalışma Alanları	7.6.2
33. hafta24 – 28 Mayıs	Sosyal Bilimlerin Çalışma Alanları	7.6.2
34. hafta31 Mayıs – 4 Haziran	Toplumsal Hayatta Karşılaşılabilecek Problemlere Çözüm Üretme	7.6.3
35. hafta Yazılı7 – 11 Haziran	Toplumsal Hayatta Karşılaşılabilecek Problemlere Çözüm Üretme	7.6.3
36. hafta14 – 18 Haziran	Toplumsal Hayatta Karşılaşılabilecek Problemlere Çözüm Üretme	7.6.3

7. sınıf velileri için: konular ve evde sorulacak sorular

7.1.1 Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi: Gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin (dinleme, empati, ben dili) önemini ve iletişimi engelleyen davranışları öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Ben dili
Karşıdakini suçlamadan kendi duygu ve isteğini anlatmak: "Sözüm kesilince üzülüyorum."
Sen dili
Karşıdakini suçlayan, genelleyen konuşma: "Sen hep sözümü kesiyorsun!"
Empati
Kendini karşındakinin yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmak.
1. Ben dili ile sen dili arasındaki fark ne? Bir örnek ver. Cevap: Ben dili duygumu anlatır ("Geç kalınca endişeleniyorum"); sen dili suçlar ("Sen hep geç kalıyorsun"). Ben dili tartışmayı büyütmez.
2. Etkili bir dinleyici nasıl davranır? Cevap: Göz teması kurar, sözü kesmez, telefona bakmaz, anlamadığını sorar, söyleneni özetler.
3. İletişimi engelleyen davranışlar neler? Cevap: Söz kesmek, alay etmek, emir vermek, suçlamak, dinlemeden yargılamak, telefonla ilgilenmek.
4. Empati kurmak ne demek? Bugün kimin yerine kendini koydun? Cevap: Karşındakinin duygularını onun gözünden anlamaya çalışmak. İyi bir cevap gerçek bir örnek verir.
7.1.2 Özel Gereksinimli Bireyler İçin Fırsat Eşitliği: Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sağlamaya yönelik düzenlemeleri (rampa, sesli sinyal, kabartma yazı) ve toplum olarak sorumluluklarımızı öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Fırsat eşitliği
Herkesin eğitim, sağlık, ulaşım gibi hizmetlerden eşit şekilde yararlanabilmesi.
Erişilebilirlik
Yapıların, araçların ve hizmetlerin herkesin kullanabileceği biçimde düzenlenmesi.
Özel gereksinimli birey
Bedensel, görme, işitme ya da zihinsel yetersizliği nedeniyle desteğe ihtiyaç duyan kişi.
1. Mahallemizde engelli bireyler için yapılmış düzenlemeler neler? Cevap: Rampa, asansör, sesli trafik ışığı, hissedilebilir (kılavuz) yüzeyler, engelli otoparkı.
2. Fırsat eşitliği neden önemli? Cevap: Herkesin yeteneğini gösterip topluma katılabilmesi için. Engel, kişide değil çoğu zaman çevrededir.
3. Engelli park yerine park etmek neden yanlış? Cevap: O yere gerçekten ihtiyacı olan kişinin hakkını elinden alır; hem ayıp hem de yasaktır.
4. Görme engelli biri okumayı nasıl yapar? Cevap: Kabartma (Braille) yazıyla, sesli kitaplarla ve ekran okuyucu programlarla.
7.1.3 Millî Meseleler Karşısında Türk Toplumunun Tutum ve Davranışları: Türk toplumunun millî meseleler (Millî Mücadele, afetler, 15 Temmuz, millî başarılar) karşısında gösterdiği birlik ve dayanışmayı inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Millî mesele
Bütün milleti ilgilendiren önemli konu ya da sorun.
Dayanışma
Zor zamanlarda toplumun birbirine destek olup birlikte hareket etmesi.
Tekâlif-i Millîye
Millî Mücadele'de ordunun ihtiyaçları için halktan malzeme isteyen emirler; halk bu emirlere fedakârca uydu.
1. Millî Mücadele'de halk orduya nasıl destek oldu? Cevap: Giysi, çorap, yiyecek, silah verdi; kadınlar kağnılarla cepheye cephane taşıdı.
2. 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra toplum nasıl dayanışma gösterdi? Cevap: Yardım kolileri toplandı, kan bağışı yapıldı, gönüllüler arama kurtarmaya katıldı, evler açıldı.
3. 15 Temmuz gecesi halk ne yaptı? Cevap: Darbe girişimine karşı meydanlara, köprülere çıkarak demokrasiye ve millî iradeye sahip çıktı.
4. Milletçe sevindiğimiz bir başarıya örnek verir misin? Cevap: Ör. millî takımların şampiyonlukları, ilk Türk astronotun uzaya gitmesi, yerli uydu ve araç projeleri.
7.2.1 Millî Meseleler Karşısında Türk Toplumunun Tutum ve Davranışları · Küreselleşmenin İnsan ve Toplum Hayatına Etkisi: Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimleri (ticaret, kültür, iletişim, çevre, salgınlar) ve etkilerini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Küreselleşme
Ülkeler arasında mal, insan, bilgi ve kültür alışverişinin artması; dünyanın "küçülmesi".
E-ticaret
İnternet üzerinden yapılan alışveriş.
Küresel sorun
Bütün dünyayı etkileyen sorun: iklim değişikliği, salgınlar, açlık.
1. Evimizdeki ürünlerin kaçı başka ülkelerde üretilmiş? Cevap: Telefon, giysi, oyuncak gibi ürünlerin etiketine bakılır; çok sayıda ülke çıkar. Bu, küreselleşmenin bir göstergesidir.
2. Küreselleşmenin olumlu etkileri neler? Cevap: Bilgiye ve ürünlere kolay ulaşım, yerel üreticilerin dünyaya satış yapabilmesi, uluslararası iş birliği.
3. Küreselleşmenin olumsuz etkileri neler? Cevap: Yerel esnafın zorlanması, kültürel değerlerin zayıflaması, salgınların hızla yayılması, çevre sorunları.
4. COVID-19 salgını hayatımızı nasıl değiştirdi? Cevap: Uzaktan eğitim ve çalışma, görüntülü doktor görüşmesi, internetten alışveriş yaygınlaştı.
7.2.2 Bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Ülkemizin Rolü: Bölgesel ve küresel sorunların (göç, iklim değişikliği, afetler, insani krizler) çözümünde Türkiye'nin rolünü öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
İnsani yardım
Afet, savaş ya da yoksulluk yaşayan insanlara karşılıksız yapılan yardım.
Mülteci
Savaş, baskı ya da can güvenliği nedeniyle ülkesini terk edip başka ülkeye sığınan kişi.
Arabuluculuk
Anlaşmazlık yaşayan tarafları görüşme masasına getirerek barışçıl çözüm aramak.
1. "Yurtta sulh, cihanda sulh" ne demek? Cevap: Atatürk'ün sözü: Ülkede barış, dünyada barış. Türk dış politikasının temel ilkesidir.
2. Türkiye hangi kurumlarla yurt dışına yardım ulaştırıyor? Cevap: AFAD, Türk Kızılay, TİKA ve sivil toplum kuruluşları.
3. Göçmen ile mülteci arasındaki fark ne? Cevap: Göçmen kendi isteğiyle (iş, eğitim) başka ülkeye yerleşir; mülteci savaş ya da baskı nedeniyle zorunlu olarak ülkesini terk eder.
4. Türkiye arabuluculuk yaptığı bir olaya örnek verir misin? Cevap: Ör. 2022'de Karadeniz Tahıl Koridoru anlaşmasının İstanbul'da imzalanması.
7.3.1 Osmanlı Devleti’nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar: Osmanlı Devleti'nin bir beylikten cihan devletine dönüşmesini sağlayan politikaları (iskân, istimalet, fetihler, denizcilik) öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
İskân
Fethedilen yerlere Anadolu'dan Türk ailelerinin yerleştirilmesi.
İstimalet
Fethedilen yerlerdeki halka hoşgörü göstererek, can ve mal güvenliği sağlayarak gönüllerini kazanma.
Cihan devleti
Geniş topraklara yayılan, dünya siyasetinde söz sahibi olan devlet.
1. Osmanlı Devleti ne zaman ve nerede kuruldu? Cevap: 1299 yılında Söğüt ve Domaniç çevresinde, Osman Bey tarafından kuruldu.
2. İstanbul'un fethi neden önemli? Cevap: 1453'te Fatih Sultan Mehmed fethetti. Anadolu ve Rumeli toprakları birleşti; Orta Çağ'ın sonu sayılır.
3. İskân ve istimalet politikaları ne işe yaradı? Cevap: İskân ile fethedilen yerler Türkleşti; istimalet ile halk Osmanlı yönetimini benimsedi, isyanlar azaldı.
4. Osmanlı farklı din ve milletten insanları nasıl bir arada tuttu? Cevap: İnanç özgürlüğü tanıdı, can ve mal güvenliği sağladı, adaletli yönetmeye çalıştı.
7.3.2 Osmanlı Devleti’nin Uygulamaya Koyduğu Yenilikler: Değişen dünya dengeleri karşısında Osmanlı Devleti'nin askerî, eğitim ve yönetim alanında yaptığı yenilikleri (matbaa, Nizâm-ı Cedîd, Tanzimat, Meşrutiyet) öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Islahat
Devleti güçlendirmek için yapılan düzenleme ve yenilikler.
Tanzimat Fermanı
1839'da ilan edilen; can, mal ve namus güvenliğini, kanun önünde eşitliği güvenceye alan belge.
Meşrutiyet
Padişahın yanında halkın seçtiği temsilcilerden oluşan bir meclisin de bulunduğu yönetim (1876).
1. İlk Türk matbaasını kim kurdu? Cevap: İbrahim Müteferrika, 1727'de Lale Devri'nde. İlk basılan kitap bir sözlüktür (Vankulu Lügati).
2. Osmanlı neden yenilik yapma ihtiyacı duydu? Cevap: Avrupa bilim, teknoloji ve orduda ilerlerken Osmanlı geri kalmış, savaşlar kaybedilmeye başlanmıştı.
3. Nizâm-ı Cedîd ne demek? Cevap: "Yeni düzen". III. Selim'in Avrupa usulünde kurduğu ordu ve yaptığı yeniliklerin genel adı.
4. Tanzimat Fermanı ile neler değişti? Cevap: Herkesin can, mal ve namus güvenliği güvence altına alındı; vergiler gelire göre alınacak, kimse yargılanmadan cezalandırılmayacaktı.
7.3.3 Osmanlı Kültür ve Medeniyeti: Osmanlı kültür ve medeniyetinin yönetim, hukuk, eğitim, mimari, sanat, vakıflar, loncalar ve gündelik hayat gibi unsurlarını tanıyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Vakıf
Bir kişinin malını, toplumun yararına kalıcı olarak bir hizmete bağlaması (çeşme, imaret, okul).
Külliye
Cami çevresinde medrese, darüşşifa, imaret, hamam gibi yapıların bir araya geldiği yapı topluluğu.
Lonca
Aynı mesleği yapan esnafın üretimi, fiyatı ve kaliteyi denetleyen teşkilatı.
1. Divan-ı Hümayun ne işe yarardı? Cevap: Devlet işlerinin görüşüldüğü kuruldu. Sadrazam, kazasker, defterdar, nişancı gibi üyeleri vardı.
2. Vakıflar topluma hangi hizmetleri verirdi? Cevap: Okul, çeşme, köprü, imaret (aşevi), darüşşifa (hastane) yaptırır ve bunların giderlerini karşılardı.
3. Külliyede hangi yapılar bulunur? Cevap: Cami, medrese, darüşşifa, imaret, kervansaray, hamam, kütüphane. Ör. İstanbul'daki Süleymaniye Külliyesi.
4. Mimar Sinan'ın eserlerinden hangilerini biliyorsun? Cevap: Selimiye Camii (Edirne) – "ustalık eserim" dediği; Süleymaniye Camii ve Şehzade Camii (İstanbul).
7.4.1 Osmanlı Kültür ve Medeniyeti · Türkiye Cumhuriyeti’nin Nitelikleri: Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini (demokratik, laik, sosyal bir hukuk devleti) Anayasa'ya dayanarak açıklıyor ve günlük hayattaki karşılıklarını buluyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Hukuk devleti
Devletin bütün işlemlerinin kanunlara uygun olduğu ve yargı denetimine açık olduğu devlet.
Sosyal devlet
Vatandaşlarının eğitim, sağlık, barınma gibi ihtiyaçlarını gözeten devlet.
Laiklik
Din ve devlet işlerinin ayrı tutulması; din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınması.
1. Anayasa'ya göre Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri neler? Cevap: Demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir; insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlıdır (Madde 2).
2. Ücretsiz ders kitabı dağıtımı hangi niteliğe örnektir? Cevap: Sosyal devlet niteliğine. Devlet, vatandaşın eğitim ihtiyacını gözetir.
3. Hukuk devletinde bir vatandaş belediyenin kararına itiraz edebilir mi? Cevap: Evet. Mahkemeye başvurabilir; mahkeme kararı iptal ederse belediye bu karara uymak zorundadır.
4. Laiklik günlük hayatta nasıl görünür? Cevap: Farklı inançtan insanlar eşit haklara sahiptir; kimse inancından dolayı ayrımcılığa uğramaz.
7.4.2 Türkiye Cumhuriyeti’nin Yönetim Yapısı: Devletin yönetim yapısını; yasama (TBMM), yürütme (Cumhurbaşkanı) ve yargı (bağımsız mahkemeler) güçlerini, görevlerini ve birbirini nasıl denetlediğini çözümlüyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Yasama
Kanun yapma yetkisi. Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.
Yürütme
Kanunları uygulama yetkisi. Cumhurbaşkanına aittir.
Yargı
Anlaşmazlıkları hukuka göre çözme yetkisi. Bağımsız mahkemelere aittir.
1. Yasama, yürütme ve yargı hangi kurumlara aittir? Cevap: Yasama TBMM'ye, yürütme Cumhurbaşkanına, yargı bağımsız mahkemelere aittir.
2. Bir kanun nasıl yapılır? Cevap: Milletvekilleri teklif verir, komisyonda görüşülür, Genel Kurulda kabul edilir, Cumhurbaşkanı yayımlar, Resmî Gazete'de yayımlanınca yürürlüğe girer.
3. TBMM'de kaç milletvekili var, kaç yılda bir seçilir? Cevap: 600 milletvekili; seçimler beş yılda bir yapılır.
4. Yetkilerin ayrı organlara verilmesi neden önemli? Cevap: Gücün tek elde toplanmasını önler; organlar birbirini denetler, vatandaşın hakları korunur.
7.4.3 Ülkemizde Demokrasinin Gelişimi: Ülkemizde demokrasinin Osmanlı'dan (Sened-i İttifak, Tanzimat, Meşrutiyet) bugüne gelişimini ve demokrasinin temel ilkelerini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Demokrasi
Halkın kendi kendini seçtiği temsilciler aracılığıyla yönettiği yönetim biçimi.
Çoğulculuk
Farklı görüş ve partilerin bir arada bulunabilmesi.
Çok partili hayat
Birden fazla siyasi partinin seçimlere katılabildiği dönem; ülkemizde 1946'da başladı.
1. Kadınlar Türkiye'de hangi yıllarda seçme ve seçilme hakkı kazandı? Cevap: 1930'da belediye, 1933'te muhtarlık, 1934'te milletvekili seçimlerinde.
2. Çok partili ilk genel seçim hangi yıl yapıldı? Cevap: 1946'da. 1950 seçimlerinde iktidar ilk kez seçimle el değiştirdi.
3. Demokrasinin temel ilkeleri neler? Cevap: Millî egemenlik, seçme ve seçilme hakkı, çoğulculuk, hukukun üstünlüğü, temel hak ve özgürlükler.
4. Osmanlı'da demokrasiye doğru atılan adımlara örnek verir misin? Cevap: Sened-i İttifak (1808), Tanzimat Fermanı (1839), I. Meşrutiyet (1876), II. Meşrutiyet (1908).
7.4.4 Demokrasinin Uygulanma Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar: Demokrasinin uygulanmasında karşılaşılan sorunları (darbeler, antidemokratik davranışlar, katılımın düşük olması) ve bu sorunlara karşı çözüm yollarını özetliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Antidemokratik davranış
Başkalarının görüşüne ve haklarına saygı göstermeyen, baskıya dayanan davranış.
Darbe
Seçilmiş yönetimin silah zoruyla devrilmesi.
Katılım
Vatandaşların seçimlere, kararlara ve toplumsal işlere etkin olarak katılması.
1. Demokrasiye yönelik kesintilere örnek verir misin? Cevap: 1960 ve 1980 askerî darbeleri; 15 Temmuz 2016 darbe girişimi ise halkın direnişiyle önlendi.
2. Ailede ya da okulda antidemokratik davranış nasıl görünür? Cevap: Kararların tek kişi tarafından alınması, başkalarının sözünün dinlenmemesi, baskı yapılması.
3. Ailemizde kararları nasıl alıyoruz? Cevap: İyi bir cevap: herkesin görüşü alınır, ihtiyaçlar konuşulur, ortak bir karar verilir.
4. Demokrasiyi güçlendirmek için bir vatandaş neler yapabilir? Cevap: Seçimlere katılmak, bilinçli oy vermek, farklı görüşlere saygı duymak, haklarını hukuk yoluyla aramak.
7.5.1 Demokrasinin Uygulanma Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar · Millî Kalkınma Hamleleri: Cumhuriyet'in ilk yıllarından bugüne yapılan millî kalkınma hamlelerini (İzmir İktisat Kongresi, fabrikalar, girişimciler, yerli teknoloji) nedenleri ve sonuçlarıyla yorumluyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Millî kalkınma
Bir ülkenin kendi kaynakları ve emeğiyle ekonomik ve teknolojik olarak güçlenmesi.
İzmir İktisat Kongresi
1923'te toplanan, yeni devletin ekonomi ilkelerinin belirlendiği kongre.
Yerli üretim
Bir ürünün ülke içinde, kendi imkânlarıyla üretilmesi.
1. Cumhuriyet'in ilk yıllarında hangi fabrikalar açıldı? Cevap: Alpullu ve Uşak şeker fabrikaları (1926), Kayseri Bez Fabrikası (1935), Nazilli Basma Fabrikası (1937) gibi.
2. İzmir İktisat Kongresi'nde hangi kararlar alındı? Cevap: Yerli malı kullanılması, tarımda makineleşme, özel girişimin desteklenmesi, tekelciliğe izin verilmemesi.
3. İlk Türk uçağını kim yaptı? Cevap: Vecihi Hürkuş, 1925'te. Nuri Demirağ da 1936'da kurduğu fabrikada uçak üretti.
4. Günümüzde millî teknoloji alanında hangi projeleri biliyorsun? Cevap: Yerli otomobil TOGG, millî muharip uçak KAAN, haberleşme uydusu Türksat 6A, insansız hava araçları.
7.5.2 Ekonomik Gelişmişlik ile Üretim, Dağıtım ve Tüketim Arasındaki Döngü: Ekonomik gelişmişlikle üretim, dağıtım ve tüketim döngüsü arasındaki ilişkiyi; tasarrufu, bütçeyi ve bilinçli tüketiciliği öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Üretim
İnsan ihtiyaçlarını karşılayan mal ve hizmetleri ortaya koymak.
Dağıtım
Malların üreticiden tüketiciye ulaştırılması.
Tasarruf
Gelirin bir bölümünü harcamayıp ileride kullanmak üzere biriktirmek.
1. Ekmek sofraya gelene kadar hangi aşamalardan geçer? Cevap: Buğday tarlada üretilir, değirmende un olur, fırında ekmek yapılır, dağıtılır, satın alınıp tüketilir.
2. Ekonomik gelişmişliği hangi unsurlar etkiler? Cevap: Sermaye, nitelikli iş gücü, teknoloji, doğal kaynaklar ve girişimcilik.
3. Bilinçli bir tüketici alışverişte nelere dikkat eder? Cevap: İhtiyaç-istek ayrımına, son kullanma tarihine, fiyat karşılaştırmasına, fişe ve garanti belgesine.
4. Tasarruf ettiğimiz para ekonomiye nasıl katkı sağlar? Cevap: Bankada biriken para işletmelere kredi olarak verilir, yatırıma ve üretime dönüşür.
7.6.1 Ekonomik Gelişmişlik ile Üretim, Dağıtım ve Tüketim Arasındaki Döngü · Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Gelecekteki Hayata Etkisi: Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin geçmişten bugüne birikerek ilerlediğini ve gelecekte toplum hayatına etkilerini (yapay zekâ, uzay, sağlık, enerji) tartışıyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Yapay zekâ
Bilgisayarların öğrenen programlarla insan gibi bazı işleri (çeviri, tanıma, öneri) yapabilmesi.
Öngörü
Bugünkü bilgilere dayanarak gelecekte ne olabileceğine dair tahmin.
Bilimsel birikim
Bilim insanlarının önceki çalışmaların üzerine yeni bilgiler ekleyerek bilimi ilerletmesi.
1. Türk-İslam dünyasından hangi bilim insanlarını tanıyorsun? Cevap: Harezmî (cebir), İbn-i Sina (tıp), Bîrûnî (astronomi, coğrafya), Uluğ Bey (gözlemevi), Cezerî (otomatik makineler).
2. Yapay zekâyı ödevlerde nasıl kullanmak doğru olur? Cevap: Anlamadığını sormak için yardımcı olarak; ödevi ona yaptırmamak ve verdiği bilgileri kaynaklardan kontrol etmek.
3. Teknoloji 2050'de hayatımızı nasıl değiştirebilir? Cevap: İyi bir cevap bugünkü bir gelişmeye dayanır: sürücüsüz araçlar, uzaktan sağlık hizmeti, yenilenebilir enerji.
4. Teknolojik gelişmelerin olumsuz etkileri neler olabilir? Cevap: Bazı mesleklerin kaybolması, kişisel verilerin kötüye kullanılması, ekran bağımlılığı, yanlış bilgi.
7.6.2 Sosyal Bilimlerin Çalışma Alanları: Örnek metinler üzerinden tarih, coğrafya, sosyoloji, psikoloji, ekonomi, hukuk, arkeoloji gibi sosyal bilimlerin neyi incelediğini ayırt ediyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Sosyal bilimler
İnsanı ve toplumu farklı yönlerden inceleyen bilimler.
Sosyoloji
Toplumun yapısını ve insanlar arasındaki ilişkileri inceleyen bilim.
Arkeoloji
Kazılarla geçmiş toplulukların kalıntılarını inceleyen bilim.
1. Tarih ve coğrafya neyi inceler? Cevap: Tarih geçmişteki olayları yer ve zaman belirterek; coğrafya insan ile doğal çevre arasındaki etkileşimi inceler.
2. Göbeklitepe kazıları hangi bilim dalının alanına girer? Cevap: Arkeoloji.
3. Ailelerin kaç kişiden oluştuğunu araştıran bir çalışma hangi dalla ilgilidir? Cevap: Sosyoloji.
4. Psikoloji ile sosyoloji arasındaki fark ne? Cevap: Psikoloji bireyin duygu, düşünce ve davranışlarını; sosyoloji toplumu ve ilişkileri inceler.
7.6.3 Toplumsal Hayatta Karşılaşılabilecek Problemlere Çözüm Üretme: Toplumsal hayatta karşılaşabileceği bir probleme bilimsel yöntemle (problemi tanıma, veri toplama, çözüm önerisi, değerlendirme) çözüm üretiyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Problem çözme basamakları
Problemi tanımla → veri topla → çözüm önerileri geliştir → en uygun çözümü seç ve uygula → sonucu değerlendir.
Veri
Gözlem, sayım, anket ve görüşmeyle elde edilen bilgi.
Bilimsel etik
Araştırmada dürüst olmak: verileri değiştirmemek, kaynak göstermek, izin almak.
1. Okulunda çözmek istediğin bir sorun var mı? Önce neyi yaparsın? Cevap: İyi bir cevap: sorunu açıkça tanımlar, sonra gözlem ve sayımla veri toplar.
2. Veri toplamak için hangi yöntemler kullanılır? Cevap: Gözlem, sayım, anket, görüşme ve belge inceleme.
3. Bir çözüm önerisini neye göre değerlendirirsin? Cevap: Ekonomik mi, uygulanabilir mi, kalıcı mı ve gerçekten işe yarıyor mu?
4. Araştırmada işine gelmeyen anket sonuçlarını çıkarmak doğru mu? Cevap: Hayır. Bilimsel etiğe aykırıdır; sonuçlar olduğu gibi raporlanmalıdır.

8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük — haftalık konular

Hafta	Konu	Çıktı
Bir Kahraman Doğuyor
1. hafta14 – 18 Eylül	Bir Kahraman Doğuyor	8.1.1
2. hafta21 – 25 Eylül	Bir Kahraman Doğuyor	8.1.2
3. hafta28 Eylül – 2 Ekim	Bir Kahraman Doğuyor	8.1.3
4. hafta5 – 9 Ekim	Bir Kahraman Doğuyor	8.1.4
Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar
5. hafta12 – 16 Ekim	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.1
6. hafta19 – 23 Ekim	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.2
7. hafta26 – 30 Ekim	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.3
8. hafta Yazılı2 – 6 Kasım	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.4
9. hafta9 – 13 Kasım	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.5
16 – 20 Kasım	1. Dönem Ara Tatili
10. hafta23 – 27 Kasım	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.5
11. hafta30 Kasım – 4 Aralık	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.6
12. hafta7 – 11 Aralık	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.7
13. hafta14 – 18 Aralık	Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar	8.2.8
Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!
14. hafta21 – 25 Aralık	Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!	8.3.1
15. hafta28 Aralık – 1 Ocak	Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!	8.3.2
16. hafta Yazılı4 – 8 Ocak	Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!	8.3.2
17. hafta11 – 15 Ocak	Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!	8.3.3, 8.3.4
18. hafta18 – 22 Ocak	Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!	8.3.5
25 – 29 Ocak	Yarıyıl Tatili
1 – 5 Şubat	Yarıyıl Tatili
19. hafta8 – 12 Şubat	Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!	8.3.6
20. hafta15 – 19 Şubat	Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!	8.3.7
Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye
21. hafta22 – 26 Şubat	Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye	8.4.1
22. hafta1 – 5 Mart	Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye	8.4.2, 8.4.3
8 – 12 Mart	2. Dönem Ara Tatili (Ramazan Bayramı)
23. hafta15 – 19 Mart	Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye	8.4.4, 8.4.5
24. hafta22 – 26 Mart	Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye	8.4.6, 8.4.7
25. hafta Yazılı29 Mart – 2 Nisan	Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye	8.4.8
26. hafta5 – 9 Nisan	Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye	8.4.9
Demokratikleşme Çabaları
27. hafta12 – 16 Nisan	Demokratikleşme Çabaları	8.5.1
28. hafta19 – 23 Nisan	Demokratikleşme Çabaları	8.5.2
29. hafta26 – 30 Nisan	Demokratikleşme Çabaları	8.5.3
Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası
30. hafta3 – 7 Mayıs	Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası	8.6.1
31. hafta10 – 14 Mayıs	Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası	8.6.2
32. hafta17 – 21 Mayıs	Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası	8.6.3
Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası
33. hafta24 – 28 Mayıs	Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası	8.7.1
34. hafta31 Mayıs – 4 Haziran	Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası	8.7.2
35. hafta Yazılı7 – 11 Haziran	Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası	8.7.3, 8.7.4
36. hafta14 – 18 Haziran	Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası	8.7.5

8. sınıf velileri için: konular ve evde sorulacak sorular

8.1.1 Bir Kahraman Doğuyor: Mustafa Kemal'in doğduğu dönemde Osmanlı Devleti'nin iç ve dış durumunu ve Selanik şehrinin özelliklerini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Selanik
Mustafa Kemal'in 1881'de doğduğu, farklı milletlerin yaşadığı, ticaret ve fikir hayatı canlı bir liman şehri.
Fikir akımları
Osmanlı'nın son döneminde devleti kurtarmak için ortaya çıkan Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük, Batıcılık gibi düşünceler.
Kapitülasyonlar
Yabancı devletlere tanınan ticari ve hukuki ayrıcalıklar; zamanla ekonomiye büyük zarar verdi.
1. Mustafa Kemal nerede ve hangi yıl doğdu? Cevap: 1881 yılında Selanik'te doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi'dir.
2. Selanik'in özellikleri neler? Cevap: Liman ve ticaret şehriydi; farklı milletler bir arada yaşardı; yeni fikirler, gazeteler ve okullar yaygındı.
3. Mustafa Kemal doğduğunda Osmanlı Devleti nasıl bir durumdaydı? Cevap: Toprak kaybediyor, ekonomik sıkıntı yaşıyor, dış borçlar ve kapitülasyonlarla zor durumdaydı; milliyetçilik akımı isyanlara yol açıyordu.
4. Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik Osmanlı'yı nasıl etkiledi? Cevap: Farklı milletlerden oluşan Osmanlı'da bağımsızlık isyanları çıktı, devlet toprak kaybetti.
8.1.2 Bir Kahraman Doğuyor: Atatürk'ün çocukluk, öğrenim, askerlik ve devlet adamlığı yıllarından olayları; onu etkileyen kişi ve gelişmeleri inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Askerî rüştiye
Bugünkü ortaokul düzeyinde askerî okul. Mustafa Kemal "Kemal" adını burada matematik öğretmeninden aldı.
Kurmay subay
Harp Akademisini bitirip ordunun planlama ve yönetiminde görev alan subay.
Trablusgarp Savaşı
1911'de İtalya'nın Trablusgarp'a (Libya) saldırısı; Mustafa Kemal gönüllü olarak Derne ve Tobruk'ta savaştı.
1. Mustafa Kemal hangi okullarda okudu? Cevap: Mahalle mektebi, Şemsi Efendi Okulu, Selanik Askerî Rüştiyesi, Manastır Askerî İdadisi, İstanbul'da Harp Okulu ve Harp Akademisi.
2. "Kemal" adını kim verdi? Cevap: Selanik Askerî Rüştiyesindeki matematik öğretmeni Mustafa Bey, başarısından dolayı verdi.
3. Çocukluğunda annesi ile babası arasında hangi tartışma yaşandı? Cevap: Annesi mahalle mektebini, babası modern eğitim veren Şemsi Efendi Okulunu istedi; sonunda Şemsi Efendi Okuluna gönderildi.
4. Mustafa Kemal'in görev yaptığı cephelere örnek verir misin? Cevap: Trablusgarp, Çanakkale (Anafartalar), Kafkas (Muş, Bitlis), Suriye-Filistin cepheleri.
8.1.3 Bir Kahraman Doğuyor: Mustafa Kemal'in ileri görüşlülük, kararlılık, vatanseverlik, açık fikirlilik, liderlik gibi kişilik özelliklerini örnek olaylarla açıklıyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
İleri görüşlülük
Olayların gelecekte nasıl gelişeceğini önceden görebilmek.
Kararlılık
Bir hedefe ulaşmak için zorluklara rağmen vazgeçmeden çalışmak.
Liderlik
İnsanları ortak bir amaç etrafında birleştirip yönlendirebilmek.
1. Atatürk'ün ileri görüşlülüğüne örnek verir misin? Cevap: Birinci Dünya Savaşı'nda Almanya'nın kaybedeceğini ve Millî Mücadele'nin kazanılacağını önceden söylemesi.
2. Çanakkale'de "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum" sözü hangi özelliğini gösterir? Cevap: Kararlılığını, cesaretini ve liderliğini.
3. Atatürk'ün kitap sevgisini nereden biliyoruz? Cevap: Binlerce kitap okudu, okuduğu kitaplara notlar aldı; kişisel kütüphanesi bugün Anıtkabir'de korunuyor.
4. Vatanseverlik ne demek, Atatürk'ün hayatında nasıl görülür? Cevap: Vatanını her şeyden çok sevmek; Atatürk ömrünü vatanın bağımsızlığı ve gelişmesi için harcadı.
8.2.1 Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar: Birinci Dünya Savaşı'nın nedenlerini (sömürgecilik yarışı, bloklaşma, Sanayi İnkılabı, milliyetçilik) ve savaşı başlatan olayı öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Sömürgecilik
Güçlü devletlerin başka toprakları ele geçirip kaynaklarını kendi çıkarına kullanması.
Bloklaşma
Savaştan önce Avrupa devletlerinin İtilaf ve İttifak grupları hâlinde ikiye ayrılması.
Saraybosna Suikastı
1914'te Avusturya-Macaristan veliahdının öldürülmesi; savaşı başlatan olay.
1. Birinci Dünya Savaşı hangi yıllar arasında oldu? Cevap: 1914-1918 yılları arasında.
2. Savaşın nedenleri neler? Cevap: Sanayi İnkılabı ile ham madde ve pazar ihtiyacı, sömürgecilik yarışı, bloklaşma, milliyetçilik ve silahlanma.
3. Savaşı başlatan olay neydi? Cevap: Saraybosna'da Avusturya-Macaristan veliahdının bir Sırp tarafından öldürülmesi (1914).
4. İtilaf ve İttifak devletleri kimlerdi? Cevap: İtilaf: İngiltere, Fransa, Rusya (sonra İtalya, ABD). İttifak: Almanya, Avusturya-Macaristan (sonra Osmanlı, Bulgaristan).
8.2.2 Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar: Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na hangi şartlarda ve neden katıldığını inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Yavuz ve Midilli olayı
Osmanlı'ya katılan iki Alman gemisinin Rus limanlarını bombalaması; Osmanlı bu olayla savaşa girdi (1914).
İttifak Devletleri
Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın başını çektiği grup; Osmanlı bu tarafta savaştı.
Toprak kaybı
Trablusgarp ve Balkan savaşlarında Osmanlı'nın kaybettiği topraklar; geri alınmak isteniyordu.
1. Osmanlı Devleti savaşa nasıl girdi? Cevap: Osmanlı donanmasına katılan Yavuz ve Midilli gemileri Rus limanlarını bombaladı; Rusya savaş ilan etti (1914).
2. Osmanlı neden Almanya'nın yanında savaşa girdi? Cevap: Yalnız kalmamak, kaybettiği toprakları geri almak, kapitülasyonlardan kurtulmak; Almanya'nın savaşı kazanacağına inanılıyordu.
3. Osmanlı savaşa girmeden önce nasıl bir durumdaydı? Cevap: Trablusgarp ve Balkan savaşlarında toprak kaybetmiş, ordusu yorgun ve ekonomisi zayıftı.
4. Osmanlı tarafsız kalabilir miydi? Ne düşünüyorsun? Cevap: İyi bir cevap tarafsızlığın zorluğunu (İtilaf devletlerinin Osmanlı toprakları üzerindeki planları) ve sonuçlarını tartışır.
8.2.3 Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar: Osmanlı'nın savaştığı cepheleri (Çanakkale, Kafkas, Kanal, Irak, Hicaz-Yemen, Suriye-Filistin, Galiçya) ve Çanakkale Cephesi'nin önemini öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Cephe
Savaşın yapıldığı bölge.
Çanakkale Cephesi
1915'te İtilaf devletlerinin Boğazları geçme girişiminin durdurulduğu cephe.
Sarıkamış Harekâtı
Kafkas Cephesi'nde ağır kış şartlarında binlerce askerin donarak şehit olduğu harekât.
1. Çanakkale Deniz Zaferi hangi tarihte kazanıldı? Cevap: 18 Mart 1915'te. Bugün Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi olarak anılır.
2. Çanakkale Savaşı'nın sonuçları neler? Cevap: İstanbul'un işgali önlendi, Rusya'ya yardım ulaştırılamadı, savaş uzadı, Mustafa Kemal'in adı duyuldu.
3. Mustafa Kemal Çanakkale'de nerede başarı gösterdi? Cevap: Arıburnu ve Anafartalar'da; "Anafartalar Kahramanı" olarak tanındı.
4. Osmanlı'nın savaştığı cepheleri sayabilir misin? Cevap: Çanakkale, Kafkas, Kanal, Irak, Hicaz-Yemen, Suriye-Filistin; ayrıca müttefiklere yardım için Galiçya, Makedonya, Romanya.
8.2.4 Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar: Birinci Dünya Savaşı'nın sonuçlarını (imparatorlukların yıkılması, yeni devletler, Milletler Cemiyeti, ağır antlaşmalar) tablo, grafik ve haritalardan yararlanarak yorumluyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Ateşkes
Savaşan tarafların savaşı geçici olarak durdurması.
Milletler Cemiyeti
Savaştan sonra dünya barışını korumak amacıyla kurulan uluslararası kuruluş.
Barış antlaşması
Savaşı resmen sona erdiren antlaşma; yenilenlere ağır şartlar dayatıldı (Versay, Sevr).
1. Savaştan sonra hangi imparatorluklar yıkıldı? Cevap: Osmanlı, Avusturya-Macaristan, Alman ve Rus imparatorlukları.
2. Milletler Cemiyeti neden kuruldu? Cevap: Dünya barışını korumak ve devletler arasındaki sorunları barış yoluyla çözmek için.
3. Yenilen devletlere imzalatılan ağır antlaşmalar neye yol açtı? Cevap: Yenilenlerde kızgınlık ve intikam duygusu oluştu; İkinci Dünya Savaşı'na zemin hazırladı.
4. Savaşın insan kaybı hakkında ne biliyorsun? Cevap: Milyonlarca asker ve sivil hayatını kaybetti; birçok kişi yaralandı, göç etti, açlık yaşandı.
8.2.5 Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar: Birinci Dünya Savaşı'nın Türk toplumuna etkilerini (insan kaybı, göç, yoksulluk, salgınlar, kadınların toplumsal hayattaki rolünün artması) inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Seferberlik
Savaş için ülkenin bütün insan ve kaynaklarının harekete geçirilmesi.
Göç
Savaş ve işgal nedeniyle insanların yurtlarını bırakıp başka yerlere gitmesi.
Yokluk
Savaş yıllarında gıda, giysi ve ilaç gibi temel ihtiyaçların bulunamaması.
1. Savaş Anadolu insanını nasıl etkiledi? Cevap: Pek çok genç şehit oldu, köyler ve tarlalar boş kaldı, yoksulluk, salgın hastalıklar ve göç yaşandı.
2. Savaş yıllarında kadınların rolü nasıl değişti? Cevap: Erkekler cephedeyken kadınlar tarlada, fabrikada, hastanede çalıştı; toplumsal hayattaki yerleri güçlendi.
3. Savaş ekonomiyi nasıl etkiledi? Cevap: Üretim azaldı, fiyatlar çok yükseldi, temel ürünlere ulaşmak zorlaştı, karaborsa ortaya çıktı.
4. Savaşın aileler üzerindeki etkisi neydi? Cevap: Babasız ve kardeşsiz kalan aileler, yetim çocuklar, yokluk ve uzun ayrılıklar.
8.3.1 Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!: Mondros Ateşkes Antlaşması'nı, işgallere karşı Osmanlı yönetiminin, Mustafa Kemal'in ve halkın verdiği tepkileri (Kuvâ-yı Millîye, cemiyetler) öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Mondros Ateşkes Antlaşması
30 Ekim 1918'de imzalanan, Osmanlı için Birinci Dünya Savaşı'nı bitiren ve işgallere yol açan antlaşma.
Kuvâ-yı Millîye
İşgallere karşı halkın kendi kendine kurduğu silahlı direniş birlikleri.
Cemiyet
Belli bir amaçla kurulan dernek. Millî cemiyetler işgallere karşı halkı örgütledi.
1. Mondros Ateşkes Antlaşması ne zaman imzalandı? Cevap: 30 Ekim 1918'de.
2. Mondros'un en tehlikeli maddeleri hangileri, neden? Cevap: 7. madde (İtilaf devletleri güvenliklerini tehdit eden yeri işgal edebilir) ve 24. madde (Doğu illerinde karışıklık olursa işgal). Her yerin işgaline yol açabilirdi.
3. Kuvâ-yı Millîye neden kuruldu? Cevap: Ordu terhis edilmiş, Osmanlı yönetimi işgallere karşı yetersiz kalmıştı; halk yurdunu kendisi savunmaya karar verdi.
4. İzmir'in işgaline karşı ilk kurşunu kim attı? Cevap: Gazeteci Hasan Tahsin, 15 Mayıs 1919'da.
8.3.2 Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!: Millî Mücadele'nin hazırlık sürecini; Samsun'a çıkışı, Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas kongrelerini, Misakımillî'yi ve TBMM'nin açılışını öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Amasya Genelgesi
22 Haziran 1919: "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." ilkesinin duyurulduğu belge.
Misakımillî
Son Osmanlı Mebusan Meclisinin 1920'de kabul ettiği, vatanın sınırlarını ve bağımsızlık kararını belirleyen "millî yemin".
TBMM
Türkiye Büyük Millet Meclisi; 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı.
1. Mustafa Kemal Samsun'a hangi tarihte çıktı? Cevap: 19 Mayıs 1919. Bu tarih Millî Mücadele'nin başlangıcı sayılır.
2. Amasya Genelgesi'nin en önemli kararı neydi? Cevap: "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." Millî egemenliğe dayalı mücadele ilk kez duyuruldu.
3. Erzurum ve Sivas kongreleri arasındaki fark ne? Cevap: Erzurum bölgesel, Sivas ulusal bir kongredir. Sivas'ta bütün cemiyetler tek çatı altında birleştirildi.
4. Misakımillî neden önemli? Cevap: Vatanın sınırlarını ve tam bağımsızlık hedefini belirledi; Millî Mücadele'nin programı oldu.
8.3.3 Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!: Millî Mücadele'de doğu, güney ve batı cephelerindeki askerî ve siyasi gelişmeleri (İnönü, Sakarya, Büyük Taarruz, Mudanya, Lozan) öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Sakarya Meydan Muharebesi
1921'deki büyük zafer; Mustafa Kemal'e "Mareşal" rütbesi ve "Gazi" unvanı verildi.
Büyük Taarruz
26 Ağustos 1922'de başlayan, 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile zafere ulaşan saldırı.
Lozan Barış Antlaşması
24 Temmuz 1923'te imzalanan, yeni Türk devletinin bağımsızlığını dünyaya kabul ettiren antlaşma.
1. Millî Mücadele'de hangi cepheler vardı? Cevap: Doğu Cephesi (Ermenilere karşı), Güney Cephesi (Fransızlara karşı), Batı Cephesi (Yunanlara karşı).
2. Antep, Maraş ve Urfa'ya verilen unvanlar neler? Cevap: Antep'e "Gazi", Maraş'a "Kahraman", Urfa'ya "Şanlı" unvanı verildi.
3. Sakarya Savaşı'nın önemi nedir? Cevap: 1683'ten beri süren geri çekilme durdu; Mustafa Kemal'e Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verildi.
4. 30 Ağustos neden Zafer Bayramı olarak kutlanır? Cevap: 30 Ağustos 1922'de Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı; düşman Anadolu'dan atılmaya başlandı.
8.3.4 Millî Bir Destan: ya İstiklal ya Ölüm!: Türk milletinin Millî Mücadele'deki fedakârlıklarını; kadınların, çocukların ve yaşlıların cepheye desteğini inceliyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Tekâlif-i Millîye Emirleri
Sakarya öncesinde ordunun ihtiyaçları için halktan malzeme isteyen emirler (1921).
Fedakârlık
Başkaları ya da vatan için kendi rahatından, malından ve canından vazgeçebilmek.
Millî birlik
Milletin ortak bir amaç için tek yürek olması.
1. Tekâlif-i Millîye emirleriyle halktan neler istendi? Cevap: Her aileden bir kat çamaşır, bir çift çorap ve çarık; yiyecek, silah, taşıt ve tüccarların mallarının bir bölümü.
2. Kadınlar Millî Mücadele'ye nasıl destek oldu? Cevap: Kağnılarla cepheye cephane taşıdılar, asker giysisi diktiler, yaralılara baktılar, bazıları cephede savaştı.
3. Millî Mücadele'de öne çıkan kadın kahramanlara örnek verir misin? Cevap: Kara Fatma, Halide Onbaşı, Şerife Bacı, Nezahat Onbaşı, Halide Edip Adıvar.
4. Şerife Bacı kimdir? Cevap: Kucağında bebeğiyle cepheye cephane taşırken donarak şehit olan kahraman kadın; cephaneyi örttüğü için cephane ıslanmadı.
8.4.1 Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye: Cumhuriyet'in ilanına giden süreçte saltanatın kaldırılması, Ankara'nın başkent olması, Cumhuriyet'in ilanı ve halifeliğin kaldırılması gibi siyasi gelişmeleri öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Saltanat
Hükümdarlığın babadan oğula geçtiği yönetim; 1 Kasım 1922'de kaldırıldı.
Cumhuriyet
Halkın yöneticilerini seçtiği, egemenliğin millete ait olduğu yönetim biçimi; 29 Ekim 1923'te ilan edildi.
Halifelik
İslam dünyasının dinî liderliği; 3 Mart 1924'te kaldırıldı.
1. Saltanat ne zaman ve neden kaldırıldı? Cevap: 1 Kasım 1922'de. Lozan'a hem TBMM'nin hem İstanbul hükümetinin çağrılması ikiliği ortaya çıkardı; egemenlik millete ait olmalıydı.
2. Ankara neden başkent seçildi? Cevap: Güvenli bir konumdaydı, Millî Mücadele'nin merkeziydi, ulaşımı kolaydı. 13 Ekim 1923'te başkent oldu.
3. Cumhuriyet ne zaman ilan edildi, ilk cumhurbaşkanı kimdi? Cevap: 29 Ekim 1923; ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk.
4. Cumhuriyetin ilanıyla neler değişti? Cevap: Devletin yönetim şekli belirlendi, egemenlik kesin olarak millete geçti, devlet başkanı seçimle belirlenmeye başladı.
8.4.2 Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye: Türk modernleşmesi çerçevesinde Atatürk'ün siyasi, hukuk, eğitim, toplumsal ve ekonomik alanlarda yaptığı inkılapları öğreniyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
İnkılap
Toplumu ileriye götürmek için köklü biçimde yapılan değişiklik.
Medeni Kanun
1926'da kabul edilen; kadın-erkek eşitliğini, resmî nikâhı ve miras hakkını düzenleyen kanun.
Harf İnkılabı
1 Kasım 1928'de Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesinin kabulü.
1. Harf İnkılabı ne zaman yapıldı, neden? Cevap: 1 Kasım 1928'de. Okuma yazmayı kolaylaştırmak ve okuryazar sayısını artırmak için Latin harfleri kabul edildi.
2. Millet Mektepleri ne işe yaradı? Cevap: Yeni harfleri halka öğretmek için açıldı; Atatürk "Başöğretmen" unvanını aldı.
3. Medeni Kanun ile kadınlar hangi hakları kazandı? Cevap: Eşit miras hakkı, resmî nikâh, boşanma hakkı, tanıklıkta eşitlik.
4. Soyadı Kanunu ne zaman çıkarıldı? Cevap: 1934'te. Mustafa Kemal'e TBMM tarafından "Atatürk" soyadı verildi.
8.4.3 Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye: Atatürk ilkeleri (cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik, inkılapçılık) ile inkılaplar arasındaki ilişkiyi kuruyor.
Kavramlar ve akşam sohbeti soruları (cevaplı)
Cumhuriyetçilik
Egemenliğin millete ait olduğu cumhuriyet yönetimini benimsemek ve korumak.
Halkçılık
Hiçbir kişiye, aileye ya da sınıfa ayrıcalık tanımadan herkesin kanun önünde eşit olması.
İnkılapçılık
Yapılan inkılapları korumak ve çağın gereklerine göre yenilenmeyi sürdürmek.
1. Altı Atatürk ilkesini sayabilir misin? Cevap: Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik, inkılapçılık.
2. Saltanatın kaldırılması hangi ilkeyle ilgilidir? Cevap: Cumhuriyetçilik ilkesiyle.
3. Soyadı Kanunu ve unvanların kaldırılması hangi ilkeyle ilgilidir? Cevap: Halkçılık ilkesiyle; kimseye ayrıcalık tanınmaz, herkes eşittir.
4. Devletçilik ne demek? Cevap: Özel girişimin yetersiz kaldığı alanlarda devletin fabrika kurarak ekonomiye öncülük etmesi.

Sık sorulan sorular

Bu hafta Sosyal Bilgiler'de hangi konu işleniyor?

Sayfanın üstünde sınıfınızı seçtiğinizde bugünün tarihine göre o haftanın konusu, ünitesi ve öğrenme çıktıları açılır. Hafta sonunda gelecek haftanın konusu gösterilir. Konular 2026-2027 öğretim yılı çalışma takvimine ve yıllık plana göredir; tatil haftaları atlanır.

Yazılıya hangi konular giriyor?

Yazılı bandında bir sonraki yazılı haftasına kalan gün sayısı ve önceki yazılıdan bu yana işlenen konular listelenir. Yazılının kesin kapsamını ders öğretmeni açıklar.

Veliler çocuklarına evde nasıl destek olabilir?

Veli sekmesinde çocuğun o hafta ne öğrendiği sade bir dille anlatılır; bilmesi gereken üç kavram, akşam sohbetinde sorulabilecek altı soru ve her sorunun cevabı ile on beş dakikalık bir aile etkinliği verilir. Metin WhatsApp ile sınıf veli grubuna gönderilebilir.

Akşam sohbeti hatırlatmasını nasıl kurarım?

Veli sekmesindeki "Akşam hatırlatması" kutusunda çocuğunuzun ders günlerini ve saati seçip "Telefonun takvimine ekle" ya da "Google Takvim" düğmesine dokunun. Takvim o akşam haftanın konusunu ve iki sohbet sorusunu cevaplarıyla hatırlatır; gün seçmezseniz her akşam gelir. Üye girişi yapan veliler aynı hatırlatmayı e-postayla da alabilir.

Okulumuzun planı bu sayfadakinden farklıysa ne olur?

Okullar yıllık planı birkaç gün ileri ya da geri uygulayabilir. Ok tuşlarıyla önceki ve sonraki haftalara geçilebilir; aşağıdaki yıllık konu takviminde bütün haftalar tek listede görünür.

Öğretmen arkadaşınla paylaş “Bu Hafta Sosyal'de” sayfasını öğretmen arkadaşlarına gönder; onlar da kendi evrakını dakikalar içinde hazırlasın. 5-6-7-8. sınıf · öğrenci ve veli · herkese açık

WhatsApp Telegram

SBD-matik’te 21 araç var Hepsi aynı profilden doluyor; bilgileri bir kez giriyorsun. Hepsini gör →

01 Maarif Modeli Dijital Denetim RehberiDenetim öncesi evrak kontrol listesi. İşaretlemediğiniz maddeler eksik listesine kendiliğinden düşer; tek tıkla yazdırılır. 02 Ders Kesim ve Yazılı Teslim TutanağıDers kesim raporu ile yazılı kâğıdı teslim tutanağını birlikte hazırlar. Dersleri ekleyin, tek tıkla yazdırın. 03 Zümre ve ŞÖK ToplantılarıBranş, okul, ilçe ve il zümresi tutanakları. 04 Yazılı RobotuFiltreli, karekodlu yazılı ve açık uçlu sınav hazırlama. 05 Yıllık ve Günlük Planlar5-6-7-8. sınıf planları, çalışma takvimine göre. 06 Performans ve Proje DağıtımıÖğrenci ölçek ve puan dağıtım sistemi. 07 Maarif Modeli Aylık RaporAylık ve dönem sonu değerlendirme raporu; aylar çalışma takvimine göre açılır. 08 Açık Uçlu Sınav AnaliziKazanım bazlı sınav analizi. 09 SBD Kulüp-matikKulüp yıllık çalışma planı, karar defteri, toplum hizmeti, raporlar, belgeler ve kulüp dosyası. 10 Ders Çalışma ProgramıOkul, etüt merkezi ve DYK saatlerine göre haftalık, günlük, aylık program; Özel Okul, MEB Bursluluk ve LGS hazırlığı. 10 Karne Notu HesaplamaYazılı ve ders etkinliklerine katılım puanlarından dönem puanı, yıl sonu puanı ve "2. yazılıdan kaç almalıyım?" hesabı. 10 Evde HaritaTelefonda tek başına ya da aileyle: komşularımız, kıtalar ve okyanuslar, 81 il ve bölgeler. Rekorunu paylaş. 11 BEP HazırlamaBEP dosyası, teşhis kartı, aylık ve dönem raporları, BÖP, sınav ve toplantı tutanakları; amaçlar öğrenme çıktılarından, tarihler takvimden. 12 SBD Rehberlik-matikSınıf rehber öğretmeni dosyası: yıllık plan, veli toplantısı, dönem ve yıl sonu raporu, öğrenci bilgi formu. 13 SBD Tören-matikBelirli gün ve haftalar için tören programı, sunucu metni, konuşma ve sınıf/okul pano çalışmaları. 14 SBD Gezi-matikOkul gezisi dosyası: gezi planı, veli izin belgesi, katılımcı listesi, evrak kontrolü ve gezi sonrası rapor. 15 SBD Sınıf Araç KutusuAkıllı tahta için rastgele öğrenci seçme, grup kurma, sayaç ve oturma planı. Adlar yalnız tahtada kalır. 16 Seçmeli Dersler Yazılı RobotuSeçmeli derslerin 1. ve 2. yazılıları: hazır soru havuzu, karekod ve cevap anahtarı. 16 SBD AtlasTelifsiz fiziki, siyasi, iklim, deprem, nüfus ve tarih haritaları; 3D Türkiye ve küre. Ders kitabı sayfasıyla eşleşir. 17 OYSS Zümre Soru Oluşturma TutanağıOYSS senaryo ve soru belirleme tutanağı, kontrol listesi, veli duyurusu ve soru bazlı puan çizelgesi (Excel).