6.3.1 Türkistan’da Kurulan İlk Türk Devletlerinin Medeniyetimize Katkıları Ders Notu

 Türkistan" kelimesi, Türklerin yaşadığı topraklar anlamına gelir.

 Coğrafi olarak: Doğuda Kingan Dağları, batıda Hazar Denizi, kuzeyde Altay Dağları ve Baykal Gölü, güneyde Himalaya Dağları ile sınırlanır.

 Türkler bu coğrafyada Hun, Göktürk, Uygur devletlerini kurarak siyasi varlıklarını sürdürmüşlerdir.

 Sert karasal iklime sahiptir. Geniş bozkır alanları yaygındır.

 Bu iklim ve yeryüzü şartları hayvancılığı temel geçim kaynağı haline getirmiştir.

 Konargöçer (göçebe) yaşam tarzı benimsenmiştir: Yazın yaylaklarda, kışın kışlaklarda yaşam sürmüşlerdir.

 Türkistan’ın coğrafi koşulları, onların ilk kültür ve medeniyetlerinin “bozkır kültürü” olarak şekillenmesine neden olmuştur. Bozkır kültürü, Türkler arasındaki sosyal ve ekonomik yapıyı şekillendiren temel faktör olmuştur.

TÜRKİSTAN’DA KURULAN İLK TÜRK

DEVLETLERİNİN MEDENİYETİMİZE KATKILARI

 Yerleşik hayat gelişmemiştir, mimari yapılar yaygın değildir.

 Çadır (yurt) hayatı yaygındır.

 At ilk kez evcilleştirilmiş, bu da genis alanlara yayılmayı sağlamıştır.

 Halıcılık ve kilim dokumacılığı önemlidir (taşınabilir eşya kullanımı).

 Pazırık Halısı, düğümlü teknikle yapılmış dünyanın en eski halısıdır.

Asya Hun Devleti

 Tarihte bilinen ilk Türk devletidir.

 Kurucusu Teoman’dır.

 En parlak dönem Mete Han zamanında yaşanmıştır.

 Başkentleri Ötüken’dir. (Orhun-Selenga nehirleri arası)  Hayvancılıkla uğraştıkları için konargöçer yaşam tarzı sürmüşlerdir.

 Çin ile İpek Yolu için savaşlar yapılmış, Çin Seddi bu dönemde yapılmıştır.

 Mete Han, milliyetçi bir liderdir; Çin'e yerleşmemiş, vergiye bağlamıştır.

GökTürk Devleti

 Türk adıyla kurulan ilk devlettir (Milliyetçi bir kimliğe sahip olduklarını gösterir).

 Kurucusu Bumin Kağan’dır.

 Merkezi Ötüken’dir.

 En parlak dönem Mukan Kağan zamanında yaşanmıştır.

 Doğu ve batı olarak ikiye ayrılmış, Batı Göktürk Devleti Çin egemenliğine girmiştir.

II. Göktürk (Kutluk) Devleti