6.3.3 İslamiyet’le Birlikte Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatındaki Değişim Ders Notu

Ġslamiyet Öncesi Arap Yarımadası

 Türkler tarih boyunca Gök Tengri, Şamanizm, Budizm, Manihaizm, Zerdüştlük ve Hristiyanlık gibi farklı inançlara sahip olmuştur.

 Türkler İslamiyet öncesinde yaygın olarak Gök Tengri inancı benimsenmiştir.

 Göçebe yaşamda at, hem günlük hayat hem de kültürde önemli bir yer tutmuştur.

 At figürleri halı ve kilimlerde kullanılır, pantolon gibi giysiler biniciliğe uygun olarak tercih edilirdi.

 Türk toplumu aile temelli bir yapıya sahipti.

 Yazılı kanun yerine "töre" denen geleneksel kurallar uygulanırdı.

 Askerlik günlük hayatın bir parçasıydı; her birey savaşabilecek şekilde yetiştirilirdi.

 Atalara saygı büyüktü; özellikle hükümdarlar "kurgan" adlı anıt mezarlara gömülürdü.

 Hun ve Göktürklerde hükümdarlar çadırda yaşarken; Uygurların yerleşik yaşama geçmesiyle birlikte saraylar inşa edilmeye başlanmıştır.

 Yerleşik hayata geçişle mimaride ve gündelik yaşamda büyük değişimler yaşanmıştır.

ĠSLAMĠYET’ĠN KABULÜYLE TÜRKLERĠN SOSYAL VE

KÜLTÜREL HAYATLARINDA MEYDANA GELEN DEĞĠġĠMLER

 Bozkır kültüründe sanat, taşınabilir eşyalar üzerineydi: kemer, kılıç, at takımları, tokalar önemli eşyalar arasında yer almıştır.

 Bu eşyalar üzerinde hayvan figürleri; aslan (güç), kurt (bağımsızlık), kartal (yücelik), kaplumbağa (sonsuzluk) işlenerek temsil edilmiştir.

 Kuyumculuk, kakmacılık, çadırcılık, halı ve kilim dokumacılığı bozkır kültüründe oldukça gelişmiştir. Pazırık Halısı: bilinen en eski Türk halısıdır.

 Uygurlarda minyatür, duvar resimleri ve kitap süslemeleri yaygındır.

 Oğuz Kağan Destanı, Mete Han’ın kahramanlıklarını anlatır. Göktürkler Dönemi’nde Ergenekon Destanı, Uygurlar Dönemi’nde ise TüreyiĢ ve Göç destanları ortaya çıkmıştır.

 Orhun (Göktürk) ve Karabalgasun (Uygur) kitabeleri İslamiyet öncesi dönemin yazılı belgeleri arasında yer alır.

 İslamiyet’ten sonra Türk hükümdarlar, İslamiyet’i öğretmek için medreseler kurmuşlardır. Bu medreseler bilim insanlarının yetişmesine katkı sağlamıştır. Aynı zamanda, ticaret yolları üzerinde ribat adı verilen yapılar…